پایان نامه ها

پایان نامه رایگان با موضوع اخلاق فردی، تربیت اخلاقی، اخلاق اجتماعی

دانلود پایان نامه

چکیده:
این پژوهش به ‌منظور تحلیل محتوای مفاهیم و مضامین اخلاقی در قرآن کریم و با هدف ارائه یک مدل از نظام اخلاقی تربیتی آموزشی بر اساس مفاهیم اخلاقی قرآن انجام گرفته است.
در اين مطالعه براي بررسي داده‌ها از روش توصيفي، تحليلي و استنتاجي استفاده شده است و سپس به روش کمی تفکیک و دسته بندی آیات، سنجش فراوانی واژگان کلیدی انجام شده است و با فن تحلیل محتوای کیفی مضامین و مفاهیم، نقاط تمرکز و جهت گیری هر کدام از عبارات و آیات با استفاده از تفسیر المیزان استخراج شده است.
یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد قرآن کریم به همه ی ابعاد اخلاق فردی، اجتماعی و زیست محیطی توجه دارد، بنابراین برای دستیابی به اخلاقی صحیح و کارآمد، می توان از قرآن کریم الگو گرفت و همچنین اخلاقی کردن انسان ها از دغدغه‌های اصلی هر نظام تربیتی و آموزشی است. بهتر است که تربیت اخلاقی متناسب با اهداف، مبانی و روش های برگرفته از دین مبین اسلام عرضه گردد که اصلی ترین هدف تربیتی آن قرب به خدا می باشد و مطابق با این آموزه ها، مبانی توحيد، فطرت، اختيار، معرفت‌پذيري انسان تبیین گردید و با توجه به این مبانی روش های تربیتی تعیین شده شامل: روش حبّ عبودي، روش موعظه و نصيحت، روش الگوسازي با بيان داستان و مثال، روش پرسش و پاسخ، امر به معروف و نهي از منكر، روش مواجه شدن با نتایج اعمال، روش تکلیف به اندازه توان، روش ایجاد انگیزه، روش تفکر و مطالعه، روش تشویق و تنبیه می باشد.
نتایج تحقیق حاکی از آن است که با توجه به بیشتر و گسترده‌تر شدن موانع، راه تربیت اخلاقی مشکل تر شده است که با الگوگیری از مفاهیم اخلاقی قرآن و اجرای راهکارهای درست تربیتی آن می‌توان به اهداف متعالی تربیت اخلاقی دست‌یافت.
واژگان کلیدی: مضامین اخلاقی، قرآن کریم، نظام تربیتی اخلاقی

فهرست
عنوان صفحه
فصل اول: کلیات تحقیق
1.1 مقدمه 3
2.1 بیان مساله 3
3.1 اهمیت و ضرورت مساله 6
4.1 اهداف تحقیق 7
5.1 سوالات تحقیق 7
6.1 تعریف اصطلاحات 8
1.6.1 اخلاق 8
2.6.1 قرآن 8
3.6.1 تربیت 8
4.6.1 نظام تربیتی 8
5.6.1 تربیت اخلاقی 9
فصل دوم: ادبیات و پیشینه تحقیق
1.2 مقدمه 11
2.2 تعریف مفهوم اخلاق 11
3.2 دیدگاه ها و مکاتب موجود در مورد اخلاق 12
3.2. 1 اخلاق توصیفى 12
3.2. 2 اخلاق هنجارى یا دستورى 13
3.2. 2. 1 دیدگاه‏ها و نظریات غایت‏گرایانه 14
3.2. 2. 1.1کورتالیسم 14
3.2. 2. 1.2 اپیکوریسم 15
3.2. 2. 1.3مکتب جرمی بنتام 15
3.2. 2. 1.4مکتب استوارت میل 16
3.2. 2. 1.5مکتب کمال گرایی فریدریش نیچه 16
3.2. 2. 2 دیدگاه‏ها و نظریات وظیفه‏گرایانه 17
3.2. 2. 2. 1 مکتب کانت 17
3.2. 3 فرا اخلاق 17
3.2. 3 .1 طبیعت‏گرایی اخلاقی 18
3.2. 3 .2 غیرطبیعت‏گرایی اخلاقی (یا شهودگرایی) 18
3.2. 3 .3 غیر شناخت‏گرایی اخلاقی‏ (یاعاطفه‏گرایى) 19
4.2 دیدگاه صاحب نظران در مورد اخلاق 19
5.2 دیدگاه صاحب نظران مسلمان راجع به اخلاق 21
2. 6 اخلاق ديني، دين، پشتوانه اخلاق 25
2. 7 نظام تربیتی اخلاق قرآنی 26
8.2 پیشینه تحقیق 28
1.8.2 پژوهش‌های انجام شده در داخل کشور 28
فصل سوم: روش شناسی تحقیق
1.3 مقدمه 32
2.3 روش شناسی تحقیق 32
3.3 جامعه آماری و نمونه 33
3 .4 ابزار جمع‌آوری داده‌ها 33
3. 5 روش تجزیه و تحلیل داده‌ها 34
فصل چهارم: یافته‌های تحقیق
1.4 .مقدمه 36
2.4 پرسش اول تحقیق 37
2.4. 1 مفاهیم و مضامين اخلاقي در قرآن كدامند؟ 37
1.2.4. 1 اخلاق فردی 37
1.1.1.2.4 خودشناسی 37
2.1.1.2.4 کار و تلاش 44
3.1.1.2.4 سلامت جسم و تن 47
1.2.4. 2 اخلاق اجتماعی 50
1.2.1.2.4 پدر و مادر 50
2.2.1.2.4 همسر 52
3.2.1.2.4 فرزندان 53
4.2.1.2.4 معلم و راهنما 56
5.2.1.2.4 شاگردان 56
6.2.1.2.4 ایتام 57
7.2.1.2.4 مستمندان و مستضعفان 61
8.2.1.2.4 همسایگان 64
9.2.1.2.4 دشمنان و مشرکان 65
10.2.1.2.4 منافقین 57
1.2.4. 3 اخلاق محیط زیست 68
1.3.1.2.4 طبیعت 68
2.2.4 پرسش دوم تحقیق 72
1.2.2.4 مبانی هستی شناختی و انسان شناختی 72
3.2.4 پرسش سوم تحقیق 76
3.2.4 .1 اهداف تربیت اخلاقی 77
1.1.3.2.4 هدف کلی 77
2.1.3.2.4 اهداف جزیی 78
1.2.1.3.2.4 دستیابی به اخلاق فردی 78
2.2.1.3.2.4 دستیابی به اخلاق اجتماعی 78
3.2.1.3.2.4 دستیابی به اخلاق زیست محیطی 79
2.3.2.4 مبانی تربیت اخلاقی 80
1.2.3.2.4 توحید 80
2.2.3.2.4 فطرت 81
3.2.3.2.4 اختیار 82
4.2.3.2.4 معرفت پذیری انسان 83
3.3.2.4 شيوه‌هاي تربيت اخلاقي در قرآن 84
1.3.3.2.4 روش حبّ عبودي 84
2.3.3.2.4 روش موعظه و نصيحت 85
3.3.3.2.4 روش الگوسازي با بيان داستان و مثال 86
4.3.3.2.4 روش پرسش و پاسخ 87
5.3.3.2.4 امر به معروف و نهي از منكر 88
6.3.3.2.4 روش مواجه شدن با نتایج اعمال 88
7.3.3.2.4 روش تکلیف به اندازه توان 89
8.3.3.2.4 روش ایجاد انگیزه 90
9.3.3.2.4 روش تفکر و مطالعه 91
10.3.3.2.4 روش تشویق و تنبیه 92
فصل پنجم: بحث، نتیجه گیری و پیشنهاد‌ها
1.5 مروری بر یافته‌های پژوهش 95
1.1.5 مرور یافته‌های پرسش اول 95
2.1.5 مرور یافته‌های پرسش دوم 96
3.1.5 مرور یافته‌های پرسش سوم 97
2.5 بحث و گفتگو 99
3.5 محدودیت‌های تحقیق 100
4.5 پیشنهادات تحقیق 101
منابع
منابع فارسی 104
منابع خارجی 105

مطلب مشابه :  پایان نامه ارشد رایگان دربارهشبیه سازی، ارزیابی عملکرد، تولید اطلاعات

فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول4-1 فراوانی شاخصهای اخلاق فردی 70
جدول 4-2 فراوانی شاخصهای اخلاق اجتماعی 71
جدول 4-3 فراوانی شاخصهای اخلاق محیط زیست 71

فصل اول
کلیات تحقیق

1.1. مقدمه
قرآن، بی شک کتاب بزرگ اخلاقی است و یکی از اهداف اصلی اش اصلاح و تکامل اخلاق بشر می باشد، آموزه های نظری وعملی این کتاب آسمانی، که سندی الهی و گنجینه ی معارف و اخلاق است، نظامی می سازد که در آن، هرکس به انسان کامل اخلاقی تبدیل می شود.

2.1. بیان مساله
اخلاق یکی از آموزه‌های دین است که در جای‌جای زندگی بشر اهمیت فراوان دارد به طوری که نقش و اهمیت مکارم اخلاق در تعالی معنوی انسان‌ها بر هیچ‌کس پوشیده نیست .در اهمیت علم اخلاق می‌توان گفت که وجود انسان به گونه‌ای ضعیف و ناقص آفریده شده است؛ به گونه‌ای که باید خود، ابعاد هستی خویش را شکل دهد و به کمک قدرت اندیشه و ارادة خویش استعدادهای مختلفش را شکوفا سازد و به کمال لایق خود برسد. اخلاق، استعدادی است که در وجود انسان نهفته است و برای آنکه انسان به کمال لایق خود برسد، باید این جنبه از وجودش را نیز شکوفا سازد.(امید، 1381: 166)
اخلاق كه با چگونگى رفتار و حالتهاى اختيارى انسان سروكار دارد، همواره جاذبه ويژه‏اى براى او داشته است و آدمى به ديده احترام در آن نگريسته است.
نهاد اخلاقى زندگى انسان، اساس و پايه تشكيل اجتماع و ظهور تمدنهاى بشرى است. حرمت اخلاق چنان است كه حتى كسانى هم كه خود به زيور اخلاق آراسته نيستند، آراستگان به فضايل اخلاقى را با ديده عزت مى‏نگرند و شان آنها را والا مى‏دانند.
جذبه و دلربايى اخلاق، اگر از چشم‏انداز قرآنى به آن نگريسته شود، دوچندان خواهد شد. زيرا قرآن آخرين كلام الهى با بشر است و به اقتضاى اين ويژگى، كامل‏ترين سخن را درباره اخلاق بيان كرده است. فضايل اخلاقى از نگاه قرآن، صرفاً وسيله‏اى براى سامان‏دهى به رفتار اين جهانى آدمى، به غرض نظم و انتظام دادن به زندگى او نيست، بلكه از آن مهم‏تر، چونان مصالح ساختمانى براى پى‏ريزى بناى حيات ابدى او به حساب مى‏آيد. اين نگرش فرجام شناسانه به فضايل و الزامهاى اخلاقى، بر ارج و اهميت آنها مى‏افزايد .
برای شناخت درست از نادرست در هر موضوعی به معیار و میزان نیاز است، روجوع به كتاب قرآن كريم که حاوي مفاهيم و مضامين بسياري در هر زمینه، به ویژه اخلاق و خودسازی و هنجارهای رفتاری است یک معیار و میزان مناسب می باشد.
در روشنگري اين نكته مي توان به بعضي از آياتي كه در قرآن بر بعد اخلاقي، خواه فردي يا اجتماعي، خانوادگی، زیست محیطی و … تاكيد شده است، اشاره كرد :
 در بحث اخلاق فردی برای متخلق شدن به اخلاق الهی و در نتیجه رسیدن به قرب الی الله بحث خود شناسی و خودسازی فردی است،خودسازی پرورش اخلاق پسندیده و محو رذایل ناپسند است که اساس رشدِ شخصیت انسانی هر فردی را تشکیل می دهد. “کسی که خود را شناخت، خدای خویش را می شناسد. “1و همچنین کسب فضایل و مکارم اخلاقی در سایه ی ایمان به خدا و جهان آخرت (امانت، صداقت، وفاداری، درستکاری و……) و رعایت اصول بهداشت جسم تن می باشد اسلام کار کردن را از بزرگ ترین عبادت‌ها و وسیله‌ای برای تقرب به پروردگار شمرده است. قرآن مجید کارکردن را با ارزش می‌داند و می‌فرماید: “و آن که نيست انسان را جزء آن که بکوشد.” 2
بعد از اخلاق فردی از جمله حق و حقوق هایی که در قرآن کریم بر آن تاکید شده، اخلاق اجتماعی است. انسان موجودی اجتماعی است بر همین اساس انسانها در جامعه نسبت به یکدیگر وظایف متقابل دارند و به تعبیری دیگر، بر عهده خویش نسبت به افراد دیگر حقوق متقابل دارند. شناخت این حقوق و انجام آنها و مراعات دو جانبه، ضامن تصحیح روابط و سالم سازی معاشرت ها و زدودن کدورت ها و کاهش اختلاف ها و گله مندی هاست.(جوادی آملی،1391)
هنگامى كه سخن از حق و حقوق افراد نسبت به يكديگر به ميان مى‏آيد معمولا در ذهن افراد حق و تكليف فرزندان نسبت به پدر و مادر، حقوق والدين نسبت به فرزندان، زن و شوهر نسبت به يكديگر، همسايه ها نسبت به يكديگر، حقوقي كه معلم بر شاگردان و بالعكس دارد و مسؤلیت فرد در قبال همسایگان، ایتام و مستمندان و…، مواردى از اين نمونه حق و حقوق متقابل که به عنوان اخلاق اجتماعی یاد می شود، نقش می بندد که عمل به این وظایف، موجبات رشد و تعالی انسان در زمینه های مختلف می گردد. پیوند با خویشاوندان و نیکی به آنان بویژه پدر و مادر، از راه های مهم رشد و تعالی در همه زمینه ها و تقرب به خدای سبحان است3 که پس از ایمان به خدا از با فضیلت ترین اعمال دینی بشمار می آید.4 اهمیت رعایت حقوق والدین (پدر و مادر) در قرآن زیاد است و در روایات نیز جزو با فضیلت ترین اعمال ذکر شده است. ما به انسان وصیت كردیم نسبت به پدر و مادر نیكی كند. سخنی كه آنها را برجاند بر زبان جاری نسازید و با آنها با احترام سخن بگویید. 5همانگونه که اسلام وظایفی را برای فرزندان، در قبال والدین مشخص نموده است، والدین نیز وظایفی را در قبال فرزندان خود دارند که با رعایت حقوقی که اسلام معین نموده، فرزندان خود را در امر تربیت یاری نمایند. ای فرزند من به خدای بزرگ شرك میاور. زیرا شرك گناه بزرگی است. ای فرزند نماز را بپا دار، به نیكی امر كن از زشتی و منكر باز‌دار. و صبر را پیشه خود نما. یکی دیگر از جوانب وظیفه مداری که در قرآن به آن ذکر شده احترام به همسر می باشد که در جامعه اسلامی نیز دارای اهمیت ویژه ای است. به‌طور پسندیده و نیكو با زنان معاشرت كنید. 6(همان،58)
از آنجا كه دين مبين اسلام كاملترين و آخرين دين الهي است، بدون شك اح
كام و حقوقی كامل درباره حيوانات و طبیعت نیز دارد كه شايد كمتر به آنها توجه شده است . انسان به عنوان اشرف مخلوقات در تمام اديان آسماني، از كرامت خاصي برخوردار است و حقوق و تكاليف زيادي دارد . برطبق ديدگاه دين مبين اسلام و تعليمات آن، اگر چه خداوند سبحان آنچه كه درآسمان و زمين است مسخر انسان قرار داده است ولي انسان فقط حق بهره گيري مشروع از اينها را دارد . دقت و تامل به مباني ارزشي و اعتقادي محيط زيست در اسلام نشان مي دهد كه پيروان و باورمندان به اين مكتب ارزشي در برابر حفاظت و صيانت از محيط زيست و تلاش براي پاك نگهداشتن و بهبود آن مسؤل و مكلف هستند و رعايت مسايل محيط زيستي نه تنها يك موضوع انساني صرف بحساب ميرود بلكه يك تكليف شرعي و ديني نيز هست كه تخطي از آن نافرماني آشكار در

مطلب مشابه :  مزیت رقابتی، وفاداری مشتری، وفاداری مشتریان

دیدگاهتان را بنویسید