پایان نامه ها

پایان نامه ارشد با موضوع قانون مجازات، معاونت در جرم، ارتکاب جرم

دانلود پایان نامه

و به صورت غير مستقيم يا تبعاً در وقوع جرم مشاركت داشتهاند، معاون جرم به حساب مي آيند.” 4
“درجرم معاونت مرتكب بيآنكه شخصاً عمليات مادي جرم را انجام داده باشد، با تهيه وسايل يا تحريك وترغيب ديگري و سايراقدامات مصرح درقانون، مباشرجرم معيني راياري وكمك ميكند”.5
مؤلفكتاب ترمينولوژي حقوق، معاونت درجرم را “ياري مباشر از سوي غير مباشر، تحريك او يا تهيه مقدّمات كارمجرم ويا دخالت در لواحق جرم و … ميداند. 6
درقانون مجازات لبنان به جاي معاونت از واژههاي محرّض و متدخّل استفاده ميشود. كلمه محرّضاسم فاعل ثلاثي مزيد”حرض” از باب تفعيل است به معناي”تحريك كرد،برانگيخت” ميباشد و محرّض به معناي “محرك،مشوق” ميباشد ومصدرآن “تحريض” به معناي”تحريك”، برانگيختن” است. كلمهمتدخّلاسم فاعلثلاثيمزيد”تدخل” از بابتفعل است به معنايدخالت كرد و مداخلهكرد ومتدخّل بهمعناي”مداخلهكننده،ميانجي” ميباشدومصدرآن”تدخل”بهمعناي”مداخلهدخالت-پادرمياني” است. 7
“كلمه محرّض بهمعناي فتنه برانگيز، برانگيزنده،كسي كه منكرات را تشويقكند.
كلمه متدخّل بهمعنايدخالت كننده-“تدخل في الامور” به معنايخود را درآنكار دخالت داد، درآن كارها مداخلهكرد”1
ب) معاونت در جرم از نظرگاه حقوقدانان لبنان
درحقوق لبناندرخصوص مشاركت ومداخله درارتكاب جرم اصطلاح”المساهمه الجرميه” بيان شده است كه اين مشاركت ومداخله را ازدوجهت تقسيمبندي ميكنند. ازيك جهت همكاري در ارتكاب جرم را به همكاري مادي ومعنوي واز جهت ديگر به همكاري اصلي وتبعي تقسيم مينمايند. دراين تقسيم بندي فاعل اصلي ومعاونين(متدخّلين)جرم را جزء همكاران مادي و تحريك كنندگان به ارتكاب جرم را كه “محرّض” ناميده ميشود،جزء همكاران معنوي ميدانند.21
اصطلاح ديگري كه جهت معاونت درارتكاب جرم درحقوق اين كشور بيان شده است. “المتدخّل فيالجريمه” ميباشدودرخصوص معاون جرم نيز”المتدخّل ” بهكار ميرود1.32 لازم به ذكر است كه درحقوق لبنان متدخّلين درجرم به دوگروه “المتدخّل الاصلي”و”المتدخّل الفرعي” يعني معاون اصلي و عادي قابل تقسيم هستند. 324 3واژه ديگري تحت عنوان تحريض درحقوق لبنان كاربرد دارد كه اين واژه به معناي تشويق و وادار كردن ديگري به ارتكاب جرم است. 54 ومترادف “تحريك” درحقوق ايران است.
درحقوق لبنان، تعريف مشخصي ازمعاونت درجرم درمتون قانوني ارائه نشده است بلكه تنها به مصاديق معاونت (متدخّل) آن هم به طور حصري اكتفاء نموده است. همانگونه كه بيان گرديد درحقوق لبنان معاونين جرم به دو گروه معاونين اصلي و معاونين عادي تقسيم ميشوند.6542 ماده 220 قانون مجازات لبنان در تعريف معاون اصلي جرم مقرر ميدارد: “او كسي است كه اگرمساعدت و همكاري او نبود، جرم ارتكاب نمييافت و همانند فاعل اصلي مجازات ميگردد، گويي كه خودش فاعل اصلي جرم است…” درمورد معاون عادي هيچ تعريفي در قانون مجازات اين كشور به چشم نمي خورد. از خلال مفهوم ضمني ماده212 ق.م كه درتعريف فاعل اصلي جرم مقرر مي دارد: “فاعل اصلي جرم كسي است كه عناصر تشكيل دهنده جرم را خود به تنهايي انجام داده و مستقيماً دست به ارتكاب جرم ميزند” ميتوان اينگونه استنباط نمود كه معاون عادي جرم كسي است كه اقدام وي مكمل اقدام فاعل اصلي جرم بوده و در اجراي جرم به طور غير مستقيم همكاري نمايد”.75 1
ملاحظه ميشود كه در حقوق اين كشور نيز تعريف دقيق و كامل از معاونت در جرم وجود ندارد. لذا به منظور ارائه تعريفي مشخص در اين خصوص به نظريات صاحب نظران حقوقي اين كشور مراجعه شده و با مطالعه و بررسي كتب حقوقي تعاريفي در اين مورد بدست آمده كه در ذيل به برخي از آن اشاره ميكنيم.
معاون جرم(متدخّل)كسي استكهارتكابجرم را تسهيل ميكند ياكمك به ارتكاب آن ميكند، بدون اينكه به صورت مادي در اجراي افعال مجرمانه مشاركت داشته باشد. پس معاون دور از عمل اجرايي است وتنها با طرق مختلفي كه درماده 219 ق.م. ل آمده، براي او فراهم و تهيه ميكند.1 2
معاونت درجرم عبارت است از اقداميكه با فعل مجرمانه ونتيجه آن، نوعي رابطه سببيت داشته باشد بدون اينكه متضمن انجام جرم يا اجراي نقش اصلي در جرم باشد.2 3
قانون مجازات لبنان معاون را به نسبت فاعل و شريك و محرّض تعريف نكرده است. قانون جديد فرانسه معاون را شخصي ميداند كه ارتكاب جنايت يا جنحه را با مساعدت و ياري نمودن، تسهيل ميكند و يا كمك به ارتكاب آن ميكند (ماده 7-127 قانون جديد فرانسه) و قانونگذار تنها به بيان حالت تدخل اكتفا نموده است. بدين ترتيب معاون (متدخّل ) از فاعل اصلي كه ركن مادي جرم از او سر مي زند كاملاً متفاوت است و نيز از شريك كه فعل تشكيل دهنده ركن مادي يا جزئي از آن را انجام مي دهد يا نقش اجرايي اصلي در جرم را ايفاء مي كند فرق دارد.31 همانگونه که سابقاً ذکر شد درحقوق لبنان براي عبارت معاونت در جرم گاه عنوان “همکاري تبعي” (المساهمه التبعيه) به کار برده ميشود که در تعريف آن ميگويند: “همکاري تبعي، اقدامي است که از طرف ديگري جهت همکاري در ارتکاب جرم صورت گرفته و مرتبط با فعل اصلي و نتيجه آن بوده و بدون اينکه معاون در تحقق عناصرتشکيل دهندهجرم دخالت داشته باشد ويا دراجراي جرم بطور مستقيم نقش داشته باشد.43
معاونت قانوناً جرم مستقلي محسوب نميشود. بلکه وصف خاصي است براي برخي از اشکال همکاري جنايي درافعال مجرمانه ارتکابي ومعاون جرم به صورت فيزيکي ومستقيم در ارتکاب جرم مشارکت نميکند،بلکه بهطورغيرمستقيم وقوع جرم راتسهيل نموده و درار
تکابآن همکاري مينمايد.54
بنابراين ممکن است تعريف متدخّل در جرم اين باشد که کسي کمک به ارتکاب جرم ميکند و عمل او از ارکان مادي جرم يا عمليات اجرايي و مؤثر درجرم نباشد.6 5
معاونت تنها درجنايات وجنحه محقق ميشود. همانطور که بند 1 ماده 219 قانون مجازات تصريح نموده است. پس معاونت در امور خلاف مجازاتي ندارد، مگر زماني که به آن تصريح شده باشد. مانند ماده 758 قانون مجازات که بيان ميکند: ايجاد کننده سروصدا در هنگام شب، و نيز کساني که دراين امرخلاف همکاري و دخالت ميکنند مجازات مي شوند.16
چنانچه قبلا بيان شد، عمل فاعل يا شريک ذاتا داراي وصف مجرمانه و مستقل است و وابسته به هيچ عملديگري نيست. برخلاف عمل معاون که بعد از عمليات مجرمانه مصداق پيدا ميکند و اگر رابطهاش با عمل فاعل و به عاريت گرفتن وصف نامشروع آن نبود، مجازاتي به خاطر آن داده نميشد. به معناي ديگر طبق قانون،وقتي فاعل براي مجازاتش نيازي به وجود معاون ندارد، پس قانونا وجود معاون تنها با فاعل متصور است.27بنابراين معاون، شريک تبعي و وابسته درجرم ناميده مي شود.38
گفتار دوم: تمييز معاونت درجرم از مفاهيم مشابه
دراين گفتار به مقايسه معاونت از مباشرت و مشاركت در جرم و همچنين مقايسه آن با شرط سبب و علت جرم خواهيم پرداخت.
بند اول: تمييز معاونت از مباشرت درجرم
“ماده 43 ق.م.ا ضمن بيان مصاديق معاونت در جرم براي تعيين كيفر معاون بدون تعيين نوع مجازات (حبس يا جزاي نقدي و شلاق) و ميزان آن مقرر ميدارد: “معاونين جرم با توجه به شرايط و امكانات خاطي و دفعات و مراتب جرم و تاديب از وعظ و تهديد و درجات تعزير، تعزير مي شوند، لذا در حالي كه كيفر شريك جرم مجازات مباشر و فاعل مستقيم جرم است، ضرورت دارد و مفيد است كه تفاوت مباشر جرم از معاون جرم مشخص شود تا امكان تعيين كيفر مناسب به رغم ماده 726 ق.م.ا كهمجازاتمعاون را درجرايم تعزيريحداقلمجازات مقرردرقانون براي همان جرم ميداند،فراهم شود”42 براي تشخيص فاعل اصلي از معاون جرم دو ضابطه عيني59 و ذهني610 ارائه شده است.
درنظريه عيني يا موضوعي بر نحوه عمل و كيفيت مداخلهي مجرمين اصلي و معاونين آن ها در ارتكاب جرم توجه نموده و اگر آن قسمت از اعمال انجام شده داخل در تعريف قانوني جرم يا يكي از عناصر تشكيل دهندهآن باشد، اعم از آن كه فعل ارتكابي تام يا شروع به اجراء تلقي شود، مرتكب، فاعل اصلي يا مباشرجرم است و در صورتي كه عمل انجام شده صرفاً به شكل تهيه مقدّمات يا به يكي ازصور معينه قانوني، محدود به تشويق ترغيب و تسهيل و … باشد به طوري كه ارتباطي به عنصر مادي سازندهي جرم نداشته باشد، مرتكب معاون جرم محسوب ميشود. 1
“اگرفعل مباشر اصلي به استناد نص صريح قانون جرم نباشد(هرچند به موجب احكام شرع قابل مجازات باشد) معاونت در ارتكاب فعل مذكور جرم نخواهد بود. مثال بارز آن خودكشي است. خودكشي در نظام كيفري ما به موجب قوانين موضوعه جرم نيست” 2
“برابر نظريه ذهني يا شخصي به وضعيت ذهن و روان مجرم توجه مي شود، لذا كليه افرادي كه عمل آنها بهطور مسلم بيانگر قصد ارتكاب جرم بوده و مي خواهند در تحقق اعمال مادي جرم همكاري يا شركتكرده و عامل اصلي قرار گيرند، فاعل اصلي يا مباشر ناميده ميشوند و برعكس كسانيكه بخواهند تنها نقش مساعدت و كمك داشته باشند نه نقش موثر و قاطع، آنها معاون جرم محسوب ميگردند” 3
بااين معيار مباشر،شخصياستكه تحقق تماميعناصرمادي ومعنوي جرم در او قابلاحراز است.
“به عبارت ديگر مباشرشخصي است كه شخصاً اعمال مادي تشكيل دهنده جرم را به مورد اجراء گذارده باشد. در مقابل كسيكه شخصاً در تحقق عناصر متشكله جرم نقش نداشته و تنها در ارتكاب جرم از طريق رفتار مادي (ولي متمايز از عنصر مادي نفس جرم) با قصد مجرمانه همكاري داشته است، معاون جرم محسوب ميشود”4
از مطالعه مقررات مربوطه درحقوق ايران ميتوان دريافت، قانونگذار ايران هميشه نظريه عيني را بر نظريه ذهني ترجيح داده و درتفكيك ميان مباشر و معاون برنوع عمل آنها تأکيد نموده است.
تفاوتهايي ميان مباشرومعاون وجود دارد از آن جمله: در جرايم تعزيري گرچه مجازات معاون، مجازات فاعل است اما مجازات معاون از ميزان مجازات مباشرجرم كمتر است علاوه بر اين مجازات معاونت درجرايم مستوجب حدود و قصاص لزوماً مجازات تعزيري است كه از حداقل مجازات كمتراست.
“از ديگر وجوه افتراق معاون و مباشر يا شريك جرم آن است كه در شركت در جرم، مسئوليت هر شريك جرم مستقلاً تحقق پيدا ميكند، درحالي كه مسئوليت معاون تنها وقتي قابل تصور است كه برمباشريا شريك جرم اصلي مجازاتي مقرر شده باشد”5
در حقوق لبنان فاعل يا مباشر جرم كسي است كه اركان تشكيل دهنده جرم را بوجود آورد و مستقيماً در اجراي جرم نقش داشته باشد و شخصي كه ديگري را به هر وسيله وادار به ار تكاب جرم ميكند يا براي اين كار تلاش مينمايد محرّض ناميده ميشود. مسئوليت محرّض (وادار شده) به ارتكاب جرم، مستقل از مسئوليت محرّض (وادار كننده) ميباشد.
محرّض تاثير رواني بر فاعل ميگذارد و او را وادار به ارتكاب جرم ميكند. اما محرّض در عمليات مادي و اركان مشكله جرم نقش اجرايي ندارد و فقط از لحاظ رواني باعث تحريك فاعل و تمايل او به جرم ميشود.
مسئوليت محرّض (وادار كننده) به جرم، مستقل ميباشد. وتحريض به ارتكاب امور خلاف، جرم تلقي ميشود و طبق ماده 218 قانون مجازات لبنان: “وادار كننده به ارتكاب جرم در معرض مجازاتي قرار مي گيرد كه براي جرم مورد نظر
او تعيين شده است اعم از اينكه جرم، تام يا شروع شده يا ناقص باشد. هرگاه وادار كردن به جنايت يا جنحه منتهي به نتيجه نشود، مجازات به نسبتي كه در بند دوم و سوم و چهارم ماده 220 بيان شده است تخفيف مي يابد…” 1
درقانون جزاي لبنان “ممكن است تعريف معاون (متدخّل) درجرم اين باشد كه كسي كمك به ارتكابجرم ميكندبهطوريكه عملاوازاركان ماديجرمياعملياتاجرايي ومؤثرواصلي درجرم نباشد” 2
“بدين ترتيب معاون از فاعل اصلي كه ركن مادي جرم از او سر ميزند كاملاً متفاوت است. عمل معاون به دور از عمليات مجرمانه فاعل و شريك است، درحالي كه عمل فاعل يا شريك بيانگر تمام يا بخشي از عمليات اجرايي ميباشد. بنابراين عمل فاعل و شريك ذاتاً داراي وصف مجرمانه مستقل است و وابسته به هيچ عمل ديگري نيست. برخلاف عمل معاون كه بعد از عمليات مجرمانه مصداق پيدا ميكند واگر رابطهاش با عمل فاعل و به عاريت گرفتن وصف نامشروع آن نبود، مجازاتي به خاطر آن داده نميشد. به

مطلب مشابه :  منابع پایان نامه ارشد دربارهنماز جمعه، امام صادق، نماز جماعت

دیدگاهتان را بنویسید