پایان نامه ها

علم اقتصاد، آغاز بحران

دانلود پایان نامه

هايي را توليد مي کنند. ويژگي منحصر به فرد ديدگاه سيستمي، نحوه ارتباط اجزاء با خود سيستم است. معمولاً سيستم ها را به سيستم هاي باز وبسته طبقه بندي کرده اند.
منظور از سيستم بسته، سيستمي است که هيچ نوع انرژي ازمنابع خارجي دريافت نمي کند و هيچ نوع انرژي به خارج از خود ساطع نمي کند که در عمل کاربرد محدودي در مطالعه سازمان ها دارد و بيش تر به صورت ايده آل مطرح است. سيستم باز، سيستمي است که با محيطش پيوسته در تعامل است يعني هم اثر مي گذارد و هم اثر مي پذيرد. ويژگي هاي يک سيستم باز عبارتند از:
1- آگاهي از محيط
2- بازخور: سيستم ها بطور مداوم از محيط خود اطلاعات دريافت مي کنند.
3- ويژگي دوراني: سيستم هاي باز چرخه اي از حوادثند، همواره ستاده هاي سيستم، امکاناتي را براي ورود نهاده هاي جديد فراهم مي کنند تا چر خه سيستم تکرار شود.
4- آنترپي منفي: آنترپي يعني گرايش سيستم به زوال وفروپاشي و منظور ازآنترپي منفي اين است که سيستم هاي باز مي توانند خود را تجديد قوا نموده و ساختارشان را حفظ کنند تا از مرگ رهايي يابند و يا حتي رشد کنند.
5- وضعيت ثبات : سيستم همواره تعادل خود را حفظ مي کند.
6- حرکت به سوي رشد و توسعه
7- تعامل بين فعاليت هاي نگهدارنده و انطباقي
8- همپاياني : يعني سيستم مي تواند از راه هاي متعددي به يک هدف نهايي نائل آيد.
لازم به ذکر است که مفهوم سيستم در ابتدا به صورت مدون و مکتوب توسط لوديک فون برتالانفي، زيست شناس آلماني مطرح شد. اهميت ديدگاه سيستمي دراين است که مديران به مدد آن بهتر مي توانند مفهوم سازمان را درک کنند و سازمان را به عنوان يک کل که مشتمل بر سيستم هاي فرعي متعدد و مرتبط به هم است، مورد توجه قرار دهند (رابينز،1381،37-29).

1-2- نظريه پردازان مديريت اسلامي
پس از ظهور اسلام در شبه جزيره عربستان و تشکيل حکومت اسلامي در مدينه توسط رسول گرامي اسلام، اصل و اساس تئوري هاي سياسي و مديريتي اسلام بنيان نهاده شده و در عمل و گفتار توسط ايشان تا حد ممکن و با توجه به ظرفيت حاکم بر آن زمان تبيين شده است. پس از آن با گسترش قلمرو حکومت اسلامي در زمان خلافت خلفاي راشدين سازمان ها و تشکيلات وسيع تري به وجود آمد که قطعاً بر نحوه مديريت اين تشکيلات تأثيراتي داشت. با قبول حکومت توسط امام علي (ع) ايشان آن چنان الگويي نظري و عملي از حکومت و مديريت الهي بر مبناي عدالت به جهانيان ارائه فرمودند که اين الگو همچنان بر تارک دنيا مي درخشد. در اين فصل به شرح حال چهارده تن از نويسندگان و متفکراني اشاره مي شود که به فکر پياده کردن اصول عملي حکومت در اسلام بوده و در اين حوزه آثار علمي ارزشمندي از خود به جاي گذاشته اند.
با توجه به تاريخچه مديريت، نظريه مديريت علمي، جزء اولين نظريه هاي مديريتي نيست و پيش از آن ديدگاه هاي ديگري در خصوص مسائل مديريت مطرح بوده است. اما اين نظريه موجب شد نظريه جديدي دراين مورد پديد آيد. يعني به جاي اينکه بر تجربه هاي شخصي و سليقه اي در اعمال مديريت، با ارائه روش منطقي و تجربي، به حل مسائل مديريتي و سازماني پرداختند و قواعد کلي بر امور مربوط به اداره سازمان حاکم گرديد. بنابراين نظريه هاي مديريت اسلامي را مي توان به روش تطبيقي به روش ذيل دسته بندي نمود (چاوشي، 1388، 45).
1-1-2- نظريه هاي متقدم مديريت اسلامي قبل از نهضت مديريت علمي
2-1-2- نظريه هاي متأخر مديريت اسلامي بعد از نهضت مديريت علمي
1-1-2- نظريه هاي متقدم مديريت اسلامي
– انديشه غزالي طوسي
امام زين العابدين ابو حامد محمد بن محمد طوسي غزالي در سال 450 ه.ق، در اواخر عهد طغرل سلجوقي در شهر طوس متولد شد. غزالي، گرايش و انديشه سياسي خود را در کتاب نصيحة الملوک بيان نموده است. اين کتاب که غزالي، آن را به درخواست سلطان سنجر به نگارش درآورده است، مشتمل بر چندين باب و فصل است.
باب اول – در سيرت حاکمان، باب دوم – در سيرت وزيران، باب سوم – در سيرت دبيران، باب چهارم – در بلندي همت حاکم، باب پنجم – در حکمتهاي دانايان، باب ششم – در صفت خردمندان، باب هفتم – در ياد کردن زنان و نيک و بد ايشان، باب هشتم – در طبيعت. ( آزادار مکي، 1387، 276- 275).
1 – رابطه بين دين و سياست: اين رابطه از طريق ارتباط حاکم و عالم دين صورت مي پذيرد: ” و والي بدان سلامت يابد که هميشه با علماي ديندار بود تا راه عدل به وي مي آموزند و خطر اين کار وي تازه مي دارند.” ( غزالي، 1351، 13).
2 -برقراري عدالت هدف نظام سياسي اجتماعي است: بدان يا ملک، که هر چه در دل باشد، از دانش و اعتقاد بيخ ايمان است و هر چه بر هفت اندام رود، از عدل و اطاعت، شناخت ايمان است، چون شاخ پژمرده باشد، دليل آن بود که بيخ صعيف بود” ( همان، ص 8).
غزالي، براي برقراري عدالت اجتماعي؛ اصول دهگانه اي به شرح زير نقل مي کند:
1-2- حاکم بايد نسبت به قدر ومنزلت حکومت و ولايت شناخت داشته باشد.
2-2- به ديدار علماء و پرسيدن پند و نصيحت ار آنان علاقه مند باشد.
3-2- حاکم نبايد به اين قناعت بکند که خودش ظلم نمي کند، بلکه بايد اعوان و انصار را نيز کنترل کند.
4-2- از تکبر و غرور دوري جويد.
5-2- در روابط متعادل باشد.
6-2- توکل، عبادت، خلوت در شب و انجام فرايض را ترک نکند.
7-2- از شهوات خوردن نيکو، جامه نيکو دوري جويد و قناعت پيشه کند.
8-2- پشتکار داشته باشد و کارها را پيگيري کند.
9-2- رضايت رعيت و موافقت شرع را جلب کند.
10-2- اگر کسي از حاکم ناخشن
ود شد و عمل حاکم مطابق شرع بود، ناراحت نباشد.
3 – آ گاهي هاي ضروري براي حاکمان: چون دو نوع شناخت ( شناخت دنيا و شناخت آخرت) وجود دارد، براي حاکم ضروري است که از هر دو نوع آگاهي داشته باشد و زندگي اخروي را که ابدي است، بر زندگي دنيا، که ايجاد وابستگي مي کند، برگزيند.
4 – لوازمات حکومت: اين لوازم عبارتند از: دبيري و وجود وزيران خردمند و عادل.
5 – نظرگاه جديد نسبت به طبقه اصلي جامعه “رعيت”. غزالي براي طبقه مظلوم و زير ظلم، حق معيني قائل شده است و بنيان جامعه را بر دوش آنها استوار مي بيند. وي معتقد است که حکومت براي حيات اين افراد ايجاد مي شود.
6 – طرح نو و روشن از زنان: غزالي طبيعت زنان را بررسي مي کند و مطابق با آن، وظايف و نقش آنها را در جامعه مشخص مي کند ( همان، صص 25-24).

مطلب مشابه :  پایان نامه دربارهدولت مدرن، فرهنگ سیاسی، دولت مطلقه، مفهوم دولت

– انديشه ابن خلدون
ولي الدين ابوزيد عبدالرحمن محمد بن خالد، مشهور به ابن خلدون در سال 732ه.ق در تونس متولد شد ( آزادار مکي، 1387، 279).
مهمترين اثر ابن خلدون کتابي است به نام ” العبر و ديوان المبتدا و الخير في ايام العرب و العجم و البرير” که مقدمه آن يکي از شاهکارهاي فلسفي و تاريخي عالم اسلام است و نخستين تصنيف در علم ااجتماع و فلسفه تاريخ به شمار مي رود و همين مقدمه است که ابن خلدون را در رديف يکي از بزرگترين فيلسوفان تاريخ قرار مي دهد. در اين مقدمه براي نخستين بار از فلسفه تاريخ و جامعه شناسي و مبادي علم اقتصاد سياسي و عدالت اجتماعي بحث مي شود.
با توجه به نظريات ابن خلدون در زمينه جامعه شناسي، مي توان او را بنيانگذار واقعي علم جامعه شناسي ناميد، نه چنانکه جوامع غرب اگوست کنت فرانسوي را بنيانگذار علم جامعه شناسي مي نامند. البته برخي از نظريه پردازان غربي به اين مسئله اعتراف کرده اند، از جمله اشميت دانشمند آمريکايي مي گويد: ” ابن خلدون در دانش جامعه شناسي به مقامي نايل آمده است که حتي اگوست کنت در نيمه قرن نوزدهم بدان نرسيده است.” اين مورخ بزرگ، اصول نظريات عدالت اجتماعي و اقتصادي و سياسي را پنج قرن پيش از کونسيدران، مارکس و باکونين کشف کرده است. عقايد او درباره نقش کار و مالکيت و مزد او را پيشوا و پيشقدم دانشمندان اقتصاد اين عصر قرار مي دهد ( علوي زادگان، 1390، 18).
به اعتقاد ابن خلدون هر دولتي از بدو تولد تا مرگ خويش از پنج مرحله به شرح زير بايد بگذرد:
1 – مرحله استقرار دولت که مصادف است با دوران پيروزي و استيلا يافتن بر خصم، 2 – مرحله خودکامگي، 3 – مرحله عظمت دولت، 4 – مرحله آرامش دولت و 5 – مرحله پريشاني( آزاد ارمکي، 1387، 324- 314).
از نظر ابن خلدون دولت قوي داراي ويژگي هاي زير است:
1 – عصبيت9 بالا 2- داراي روحيه جوش و خروش و جهانگيري و غلبه 3 – داراي حميّت جمعي و دفاع مشترک 4 – فزوني تعداد کارگزاران 5 – زيادي جمعيت 6 – وسعت قلمرو خاکي 7 – رفاه و توانگري 8 – رابطه متقابل بين دولت و مردم 9- کسب آداب و سنن از دول قديم 10 – جمع آوري ماليات 11 – بخشش دولت 12 – تمدن سازي ( عمران و آباداني). ( ابن خلدون، 1359، 344-268)
ابن خلدون، دولت ضعيف را در مرحله سوم و چهارم عمر دولت بررسي مي کند. در اين مراحل، دولت ها دچار افراط در تنعم و بهره وري از امکانات مي شوند و روحيه جنگاوري را از دست مي دهند و دولت به ضعف مي گرايد.
ويژگي هاي دولت ضعيف از نظر ابن خلدون عبارتند از:
(1)عدم عصبيت و روحيه يادگيري، (2) کمي حدود و ثغور، (3) تعارض بين سلطان و دربار در اداره جامعه و (4) نداشتن نيروي نظامي قوي براي مقابله با تهاجمات. ( ابن خلدون، 1359، 575)
از ديدگاه ابن خلدون عوامل موثر در ايجاد دولت ضعيف عبارتند از:
(1)تقليد و شيفتگي به ديگران، (2) وجود قبايل متعدد در درون جامعه که با يکديگر در تعارفند، (3) تن آسايي و راحت طلبي، (4) ارتباط نا سالم بين دولت، کارگزاران حکومت و مردم، (5) چيرگي موالي10 ( ابن خلدون، 1359، 283-281 ).

مطلب مشابه :  پایان نامه دربارهارزش بازار، ارزش دفتری، ارزش افزوده، سرمایه های فکری

– ابونصر فارابي(339-259 ه.ق)
دومين متفکري که در تاريخ تفکر اسلامي با بهره گيري از فيلسوفان يوناني به تامّلي جدّي در سرنوشت مدينه و ارتباط انسان با آن پرداخت، فارابي است. ” فارابي ازمکتب افلاطون و ارسطو آموخته، و با فلسفه انس پيدا کرده بود. با بررسي آثار وي مي توان پي برد که خود اهل تعقل و آزمون بوده و به آموختن صرف الفاظ و عبارات استادان يوناني اکتفا نکرده است” ( حلبي، 442).
فارابي در کتاب هاي متعددي به تبيين جايگاه سياست از منظر فلسفه مي پردازد. کتاب هايي چون آراء اهل المدينه الفاضله، السياسة المدينه، تحصيل السعاده، التنبية علي السبيل السعاده و فصول المدني. فارابي در واقع از انديشمندان دوره اسلامي است که در آغاز بحران خلافت و در زمان اوج گيري مباحث جانشين پيامبر اکرم (ص) با تکيه بر دستاوردهاي انديشه فلسفي يوناني به ويژه با نوشتن کتاب آراء اهل المدينة الفاضلة به طرح مباحث عقلي درباره نظام حکومتي اسلامي پرداخت ( فارابي، 1361، 65).
وي در پيوند فلسفه و سياست، معتقد است که فيلسوف بايد نظام عالم را بشناسد تا با تربيت امور مدينه که با نظام عالم متناسب است، آشنايي داشته باشد و بتواند امور مدينه را اداره و تدبير کند ( ظريفيان، 1376، 282).
فارابي جوامع را به لحاظ کيغي به مدينه فاضله، مدينه فاسقه، مدينه ضاله و بالاخره گروه خودرو و خودسر در مدينه فاضله ياد مي کند که مدينه هاي ديگر در مقابل مدينه فاضله قرار دارند. اين تقسيم بندي با توجه به کيفيت جوامع از لحاظ کمال گرايي و طالب سعادت بودن، صورت گرفته است.
از ديدگاه فارابي “مدينه فاضله
، مدينه مطلوب و مناسبي است که امکانات نيل به سعادت در آن مهيا است، به عبارت ديگر مدينه فاضله اجتماعي است که افراد آن سعادت را مي شناسند و در اموري که آنها را به اين غرض و غايت برساند، تعادل دارند. پس مدينه فاضله به خودي خود غايت نيست، بلکه وسيله نيل به سعادت است و قاعده نظام آن بايد تابع معنايي باشد که فيلسوف ما از سعادت مراد مي کند” ( فارابي، 1358، 141-137).
از ديدگاه فارابي در مدينه فاضله پادشاه يا واضع و امام در کامل ترين مراتب انسانيت و در عاليترين درجات سعادت است و نفس او کامل و متحد با عقل مثال است. چنين انساني به تمام افعالي که به واسطه آن ها مي توان به سعادت رسيد واقف است و اين نخستين شرط از شرايط رئيس

دیدگاهتان را بنویسید