تحلیل محتوایی مجموعه اشعار جلال بقایی نایینی- قسمت ۵

۲- مهّم ترین ویژگی های سبکی اشعار بقایی چیست ؟
٣- مضامین شعری بقایی به ترتیب اهمّیّت و بسامد چیست؟
۱-۲- اهمیّت و ضرورت تحقیق:
با وجود مرتبه ی والای بقایی در نزد بزرگان علم و ادب ، تا کنون درباره ی جلال بقـایی نایینی هنــوز تحقیقی مستقل و جــامع انجام نشــده است. این پژوهش می تواند خلاً تحقیقاتی در مورد بقایی را برای فهم شعر وی و به منظور کمک به دانشجویان و محقًقان پر کند.
این رساله ایجاد نگرشی تازه و عینی تر بـه خواننــدگان در خصوص آثار و شخصیّت بقایی است و توانایی شعری این شاعر مجهول القدر را بهتر نشان خواهد داد.
۱-۳-روش کار و شیوه ی تدوین :
روش تحقیق در این پایان نامــه مبتنی بر ابزار کتابخانه ای است و یافتــه های پژوهش بـه شکل توصیفی– تحلیلی ارائه می گردند.از جهت رسم الخط و شیــوه ی نگارش نیز کتاب فرهنگ املایی خط فارسی تألیف علی اشرف صــادقی و زهرا زنــدی مقدم ، ملاک قـرار گرفتــه است تا در تمام متنِ دیــوان شیوه ی رسم الخط و نگارشی یکسان جاری باشـد.
۱-۴-اهداف اصلی تحقیق:
در این پایان نامه نگارنده کوشیده است به اهداف ذیل دست یابد :‌
١- معرفی«بقایی نایینی» به عنوان یکی از چهره های نسبتا برجسته ی شعر معاصر.
۲- تعیین مضامین شعری بقایی به ترتیب اهمّیّت و بسامد .
٣- تعیین برجستگی های شعری بقایی.
۱-۵- نتایج کاربردی تحقیق :
این تحقیق به منظور شناخت شخصیت بقایی و بررسی و تحلیل محتوایی اشعار وی برای استفاده ی علاقمنــدان ،پژهشگران و دانشجویان تنظیم شده است تا برای پــژوهش های ادبی،تاریخی و اجتماعی مفید واقع شود.
۱-۶- فرضیه های تحقیق :
١ – «بقایی نایینی» یکی از چهره های نسبتا برجسته ی شعر معاصر است .
۲- مضامین اشعار بقایی اغلب بدیع و ابتکاری است.
٣- بقایی شاعری است که بـه اجتماع خـود توجّه دارد و مسائل روز را با استـادی به رشته ی نظم می کشد.
۱-٧- پیشینه ی تحقیق :
در خصوص شعر جلال بقایی ،کار چندانی صورت نگرفته است. تنها یک پایان نامه ی ارشد در این خصوص نوشته شده است. پایان نامه ی الهام کبیر زاده (دانشگاه آزاد واحد انار کرمان ).ایشان اشعار پرتو اندیشه را صرفاً از بعد فرم و ظاهر ،از نظر وزن عروضی و جنبه های دستوری و صنایع لفظی مورد بررسی قرار داده اند.

فصل دوم
معرّفی احوال و آثار
جلال بقایی نائینی

۲- زندگی و احوال و ویژگی های اخلاقی بقایی :

” جلال بقایی نایینی فرزند مصطفی بقایی در سال ۱۲۸۷ هجری شمسی در نایین به دنیـا آمد و همان جا در مکاتب قدیم به تحصیل پرداخت.مقــدمات عربی و فرانسه را در کنار دروس مکتبی و نزد افراد آشنا و مطلع آموخت .سپس به مطالعات پیگیر در تاریخ و متون ادبی فارسی پــرداخت» .(سادات ناصری؛۱۳۶۶ : ۷ )

حتما بخوانید :
تحقیق دانشگاهی - تحلیل محتوایی مجموعه اشعار جلال بقایی نایینی- قسمت ۱۴

بقایی خود اذعـان می داشت که مطالعـه ی او در دیوان شعرا بسیار کم بوده است .او نظر نظامی عروضی را قبـول نداشت که بـرای آشنـایی شـاعران با مضامین،آهنگ و انسجام و ترکیبـات بدیع و صحیح چنین گفته است :
«اما شاعر بدین درجه نرسد الا که در عنفوان شباب و در روزگار جوانی،بیست هزار بیت از اشعار متقدّمان یاد گیرد و ده هـزار کلمه از آثار متأخّـران پیش چشم کنـد و پیوسته استادان همی خواند و یاد همی گیرد .»(۱۳۸۷: ۴۷)
او معتقد بود که اگر چنین کنند مقدار زیادی از مضامین شاعران دیگر در ذهن شخص جای گیر می شود و اگر عیناً تکرار نشود،به صورت دیگری منعکس می گردد.

سخن و شعـر بقـایی از روی ذوق فطری و ارثی است نـه مأخـوذ و متأثّـر ازدیگران.وی از لحاظ طبع و ذوق شعــری هم نسب از بــزرگان ادب نایین می بــرد. جـدّ پدری او میـرزا ابوالمحسن متخلص به علـوی است و جـدّ مادریش حاج میـرزا کوچک متخلص به سـرور (متوفی ۱۳۱۰٫ق.) که در بعضی تذکــره ها به نام سرور اصفهـانی آمده است.از عموزادگان وی می توان به میرزا جعفر طـرب نایینی ،از شاعـران روزگار فتحعلی شاه و میـرزا محمـد خان متخلص به غـوغا اشـاره کرد.

باید اذعان کرد خـود جلال بقــایی در ابتکار و ذوق و خلاقیّت و آوردن مضامین تازه و قدرت بیـان،اجلّ از اجـداد و بستگان خوش ذوق خویش است.او از دوازده سالگی ذوق شاعــری را در خـود کشف کـرد و گاهی سخن مـوزونی می ســرود،نظیر شعر حسـام السّادات.” ( سادات ناصری،۱۳۶۶ :۷ )
حسام السّادات نام شخصی است که در کودکی بقایی در نایین می زیسته و اختلال مشاعر داشته است.به سبب همین محجوریت و نداشتن امکانات کافی در آن زمان طبیعتاً از وضع بهداشت و نظافت شخصی نامناسب رنج می برده است.چشم های تراخمی چرکین و سینه آفتاب سوخته ی سیاه رنگی داشته که در نایین معروف بوده است.کودک تیــزهوش که از ذوق ادبی برخــوردار بوده ناخواسته طنــز سیاسی سروده است.او در این شعـر، شاه را مهمان چنین شخصی خوانده و او را هجو کرده است.
” جــان به قــربان حســام الســادات شــــاه دربــان حســـام الســـادات
می زتــــد طعنـــه بـه ایـــوان فلک خشـت ایــــوان حســـام الســـادات سینــــه اش پرتــو خــورشیــد دهد از گـــریبـــــان حســـام الســـادات
کس نــدیــده به جهـان،نرگس مست همچــو چشمــان حســـام الســادات

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.