تحلیل محتوایی مجموعه اشعار جلال بقایی نایینی- قسمت ۳۲

اگـــر آزادی ایـن آزادی مـاست بــه حقّ حق که استبــداد زیبـاست
شاعر از این مسائل دلی آزرده و خونین دارد و هرگاه به آن ها می پردازد،مرکب سخن را تا بی انتها می رانــد.گویی زخم های دل نازکش با این سروده ها التیام نمی پذیرد.او در شعر دیگر می گوید :
دردا که در این ملک دلی شاد ندیدم جـز کاخ ستم،خانـه ای آبــاد ندیدم
این مجلس شــورا پـی آزردن ملّـت یک رسم نکـوهیـده کـه ننهاد ندیدم
بر باد شود کاخ ستم کاش که در خلق یک آرزوی نــاشـده بر بــاد ندیدم
با این که ز آزادی ما رفت سخن هـا آن کس که کند یک سخن،آزاد ندیدم
از داد و دهش آن چه که گفتند و شنیدند زان داد بـه جز داد ز بیـداد نـدیـدم
زان سور و سروری که صدایش به فلک رفت از خلق مگر نالــه و فـریـاد نـدیدم
بیشترین شعر شاعر در این راستا است و به این جهت شاید او را بتوان یکی از بزرگترین شاعران سیاسی گوی معاصر دانست.بقایی شاعری است که نسبت به انسان ها به طور اعم و ایرانی به طور اخص تعهّد بزرگی برای خود احساس می کند .تمامی اشعار وی شاهد این مدّعاست.
دسته ی دیگر از سروده های وطن پرستانه ی وی را اشعاری دربر می گیرد که بلایای طبیعی شهر خود یا جامعه را بیان می کند؛نظیر خشکسالی نایین(ر.ک.اشعار غنایی،شکوائیّه) یا زلزله ی شهر لار(دیوان : ۱۵۸ )
بــاز از شهــر لار زلــزلــه خیـز بــانگ فــریـاد و الامان برخاست
نــالــه ی جانگــداز مصــدومین از زمین ســوی آسمـان برخاست
از زن و مرد و طفل و پیر و جوان ضجّــه و نالــه و فغان برخاست
نــاله ی بــاب نــوجوان مــرده ضجّــه ی مـام مهربـان برخاست
گــر کسی مــانــد در تنش رمقی از سـر جـای نیمه جان برخاست
۴-۱-۴- اخوانیّات :
اخوانیّات نامـه های دوستانه ای که بـه شکل نظم و نثر بین شعرا و دانشمندان مبادلــه می شده است که بازتاب اندیشه ها،آرمان ها والگوهای مختلف میان نویسندگان در طول روزگاران است.
در دیوان بقـایی و در مجله های آن عصر از جمله آینده و یغما، مراسله هایی بین شاعر و دیگر بزرگان ادب به زبان شعر دیده می شود.بقایی در این دسته از اشعارش،احساسات و عواطف خـود را نسبت به دوستـان و بزرگان ادب چنـان هنرمنـدانه بازگو می کنـد که صاحبدلان را گرفتار جادوی سخن خود می کند.
اشعار بقایی مورد توجـه شاعران و دانشمندان نامدار بود و از اقبـال عمومی نیز برخوردار بوده است. شاهد این نامداری و بزرگی را می توان در اخوانیّات او مشاهده کرد. اخوانیّه با حبیب یغمایی(۱۵۱ و ۱۵۳ )، باستانی پاریزی (۱۵۲)،علی اصغر حکمت(۱۵۰)،نصرت الله کاسمی،مدیر مجله ی گوهر(۱۴۹)،اسماعیل نوّاب صفا (۱۵۶ )و احمد گلچین معانی(۱۵۳ و ۱۵۶ ) و … شاهد این ادّعـا می باشد.بـرای نمونه چند مـورد از آن ها آورده می شـود :
نامـه ای از جلال بقایی با عنوان “پیری و کوری” در مجلـه ی آینده ی سال سیزدهم ،ش. ۷-۶ چاپ شده است :
“چـون چشم هایم آب مرواریـد آورده و روز به روز تاریک تـر می شود ،دیگر قـادر به خـواندن خط ریز مجله نیستم و لـذا تقاضا می کنم دستور فـرمایید از اول سال نـو برایم فرستاده نشود که هدر می رود ،زیرا سه شماره ی اخیر را به هیچ وجه نمی توانم بخوانم.
استــاد ادب پرورم ای ایــرج افشــار ای آن که چـو تو کس ز پی نشر هنر نیست
پیداست ز آینـده فرستادنت ای دوست کــز حـال من و روز منت هیچ خبـر نیست
صرف نظر از پیـری و افتـادگی از کار دردا کـه مـرا قـدرت دیـدن بـه بصر نیست
در دیده ام امـروز جهـانی شده تاریک آن روز که می دیــد مرا دیــده دگر نیست
هـرچنـد که آینـده همـه محتویـاتـش چیزی است که ارزنده چو آن دُر و گهر نیست
امـا چه کنم چـون که مـرا قابل رؤیت شعــر و ادبیــات و تـواریخ و سیر نیست
آینــده در آینــده بــرایم نفــرستیـد آن کس که نمی بینــد آینــده نگـر نیست
دکتر کــه مرا عینک نــو داد ندانست عینک نشود عین و پدر خوانده پدر نیست
دردا و دریغــا که سیه روزی و پیری شـامی است که اندر پی اش امیـد سحر نیست
کس نیست که چون من نرود صبر و قرارش چـون پـای فــرار از ستم دور قمـر نیست
در بین بلیّــات و مصیـبات و ســوانح
از پیری و کوری به خدا هیچ بتر نیست”(۱۳۶۶ : ۴۹۷ )
بقایی در کتاب” پرتـو اندیشه “می گوید : ” شبی در مشهد که در منزل آقای گلچین معانی بودم این رباعی را سرودم :
من دعوی فضل و شعر دانی چه کنم ؟ بی بـذر و نهال ،باغبــانی چه کنم ؟
گیرم کــه چــو دیگران بــود الفاظم بــا احمد گلچین معــانی چه کنم ؟
وقتی در اصفهان نزد آقای نواب صفا بودم ،این رباعی را سرودم : (دیوان: ۱۵۶)
صافی دل ما صفه ی لطف است و صفا ونـدر صف صفوتیم با مـا به صف آ
گر لطف و صفا به ما که صافی صفتیم نــواب صفــا هــم نکنــد وااسفــا
وی در همین کتـاب گفته است :‌” دانشمند مورخ و شاعر معـروف،آقای دکتر باستانی پاریزی دو بیت آتی را بـا توضیح( من باب شوخی و محض شوخی) در دفترم نگاشته بودند : (دیوان: ۱۵۲ )

حتما بخوانید :
بررسی تاثیر عوامل محبوبیت برند بر وفاداری مشتری وتبلیغات دهان به دهان ...

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.