بررسی محتوایی قصه‌های کتاب «فرهنگ افسانه های مردم ایران» (جلداول)

مردم از مقابله با پادشاهان زورگو، اهریمنان و سختیهای زندگی عاجز و ناتوان میشوند. یاد علیبنابیطالب به آنان توان و نیرو می‌بخشد و گاه حضرت علی(ع) به صورت پیری یا مرد نورانی در خواب و بیداری آنان را یاری میدهد (نقل به مضمون، وکیلیان، ۱۳۸۰،ص۵۸-۶۰ ).
در این قصه هم، جوانی یهودی بر اثر شنیدن مدح علیبنابیطالب مسلمان و از حمایت‌ها و کمکهای حضرت علی(ع) بهرهمند شده و در نهایت خانوادهی خویش را نیز مسلمان می‌کند. درویش، شخصیتی است که بارها در قصههای ایرانی ایفاء نقش کرده؛ اما ذکر ابزاری که درویش با خود به همراه دارد، قابلتوجه است. کشکول و تبرزین بیشتر صوفیان را تداعی میکند. تاجر بودن یهودی و رفتار خصمانه با پسرش، علاوه بر آنکه ثروتمندی و ثروت‌اندوزی یهودیان را نشان میدهد، چهرهی این اقلیت را نیز در قصههای عامیانه به تصویر میکشد. « اقلیتهای قومی یا مذهبی، به ویژه یهودیان و تاجر یهودی اغلب متصف به خباثت هستند و حداقل آن‌که کم‌تر دارای فضایل مثبت قلمداد می‌شوند» (مارزلف، ۱۳۷۱: ۴۵).
¨ آداب و رسوم
__________
¨ وضعیت اقتصادی و رابطه با قدرت و ثروت
_____________________
■ عناصر روانشناسی
_______________
■ باورهای عامیانه و خرافی
_______________
■ سایر عناصر
__________
۳-۹۵-بدکار به سزای خودش میرسد
* خلاصهی قصه
در زمانهای قدیم، درویشی از کنار دیوار قصر سلطان میگذشت. سلطان صدایش را شنید و از او پرسید: «دنیا را در چه میبینی؟» درویش گفت:«بدکار به سزای خودش میرسد». سلطان صد تومان به وی انعام داد. درویش نود و نه تومان به کوری عاجز داد و یک تومان خودش برداشت. این کار چند روز تکرار شد. کور ماجرای پولها را از درویش پرسید. درویش ماجرای انعام دادن سلطان را به او گفت. فردای آن روز، کور عصازنان و مدح علیگویان کنار دیوار قصر رفت. سلطان از او پرسید: «دنیا را در چه میبینی؟» گفت:« در حقه بازی! درویشی که هر روز از شما پول میگیرد، آن را صرف میخوارگی میکند». روز بعد که درویش کنار دیوار قصر پیدایش شد. باز سلطان از او پرسید: «دنیا را در چه میبینی»؟ درویش هم، همان جواب چند روز قبل را داد. سلطان حوالهای مهر کرده به وی داد و گفت:« آن را نزد نانوا ببر». درویش حواله را به کور داد. کور حواله را نزد نانوا برد. سلطان در نامه نوشته بود که آورندهی حواله را در آتش بیندازید. نانوا و شاگردش هم کور را در آتش انداختند. روز بعد، درویش مدح میگفت و از کنار دیوار قصر میگذشت. سلطان از شنیدن صدای او تعجب کرد. از او پرسید: «مگر حوالهام را به نانوا ندادی؟» درویش ماجرای خود را شرح داد. سلطان گفت:«حق با توست درویش! بدکار به سزای خودش میرسد».
■ عناصر اساطیری
¨ شخصیتهای اساطیری
______________
¨ کنشهای اساطیری
________________
¨ موجودات و پدیدههای اساطیری
______________________
■ عناصر اجتماعی
¨ طبقات اجتماعی، شخصیتها و روابط بین آنها
این قصه، در مذمت طمعورزی و بددلی است. شخصیتهای قصه درویش، پادشاه و گدای کور هستند. درویش همان است که دیگر قصهها هم تکرار شده، شخصیتی پاک و مقدس که مدح علی میگوید. پادشاه این قصه هم مانند اغلب قصهها شخصیتی منفعل دارد؛ به گونه‌ای که حرفهای گدایی کور را بیهیچ پرسوجویی میپذیرد. گدای قصه فرد طمعکاری است که عاقبت جان بر سر این طمع میگذارد.
¨ آداب و رسوم
______________
¨ وضعیت اقتصادی و رابطه با قدرت و ثروت
____________________
■ عناصر روانشناسی
________________
■ باورهای عامیانه و خرافی
_____________
■ سایر عناصر
_____________
۳-۹۶-برادر عاقل و برادر دیوانه
* خلاصهی قصه
در روزگاران پیشین، دو برادر بودند. یکی از آنها دیوانه بود و آن یکی عاقل. آنها صاحب یک خانه و دو تا ماده گاو بودند. یک روز برادر دیوانه یکی از گاوها را برداشت تا بفروشد و زندگی‌شان را سرو سامان دهد. در بیابان به خیال اینکه مارمولکی میخواهد گاو را بخرد، آن را همان جا رها کرد و فردای آن روز برای گرفتن پولش از مارمولک رفت. مارمولک را دید که زیرتخته سنگی رفت. سنگ را که برداشت کوزهای پر از جواهر دید. یکی از جواهرها را برداشت و به خانه آمد. شب برادر عاقل به همراه برادر دیوانهاش به سراغ کوزه رفت و آن را به خانه آورد. پسر پادشاه که متوجه جریان شده بود، میخواست از آنها سهم بگیرد. برادر دیوانه، پسر پادشاه را کشت و در چاه انداخت. برادر عاقل که چنین دید بزی را کشت و در همان چاه انداخت. صبح وقتی پادشاه به سراغ پسرش رفت. برادر دیوانه به شاه گفت که پسرش را کشته و در چاه انداخته است و خود درون چاه رفت. بز را به جای پسر پادشاه اشتباه گرفت و به وصف بز پرداخت. شاه که متوجه شد او دیوانه است. دستور داد که برادر دیوانه را در چاه سنگباران کنند. برادر دیوانه مرد و برادر عاقل نفس راحتی کشید و بقیهی عمر را به راحتی زندگی کرد.
■ عناصر اساطیری
¨ شخصیتهای اساطیری
_________________
¨ کنشهای اساطیری
____________
¨ موجودات و پدیدههای اساطیری
__________________
■ عناصر اجتماعی

حتما بخوانید :
بررسی رابطه ی میان قابلیت های کارآفرینی معلمان با عملکرد آموزشی آنان در مدارس متوسطه ی ...

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.