عمومی

بازاریابی شبکه ای یا Network Marketing چیست؟

افراد جور واجور تعاریف متفاوتی از بازاریابی شبکه ­ای Network Marketing دارن و اگه از افراد جور واجور سوال کنین ” بازاریابی شبکه ­ای چیه؟ ” جوابای مختلفی دریافت می کنین.

کسائی که به بازاریابی شبکه ­ای موفقی پیوسته ­ان، ارتباطات رو آموخته ­ان، دست به اقدام زده ان و به دنبال ساختن کار و کاسبی ای بسیار موفق رفته ان، که منتهی به کسب درآمد ثابت میلیونی شده، به شما خواهند گفت :

“بازاریابی شبکه ­ای بزرگترین و بهترین فرصت در تاریخ بشریته، واسه افراد متوسط که پول زیادی ندارن تا بتونن آزادانه هر مقداری که می­ خواهند رو سرمایه گذاری کنن. ”

سرمایه گذاری

اگه با فردی صحبت کنین که در طول سالیان به موارد بازاریابی شبکه­ ای متفاوتی پیوسته باشه ،اما هیچ وقت این موارد واسه اون موثر نبوده باشن به شما میگه :

“بازاریابی شبکه ­ای نتیجه بخش نیس. تنها آدمایی که در رأس هستن می ­تونن خوب از اون کسب درآمد داشته باشن.”

پس حق با کدامه؟ البته اگه درست نگاه کنین هیچ کدوم به درستی جواب سوال “بازاریابی شبکه ­ای چیه؟” رو نداده ­ان.

سرفصل محتوا

    • بازاریابی شبکه ای یا Network Marketing چیه؟
    • گذشته بازاریابی شبکه ای
    • فرق بازاریابی شبکه ای با شرکتای هرمی
    • مجوزها و قوانین و مقررات
    • بازاریابی شبکه ای از دید مالی
    • اگه توان “نه” شنیدن ندارین، وارد بازاریابی شبکه ای نشید
    • راه حل پیشنهادی کمیسیون تجارت فدرال آمریکا (FTC) قبل از ورود به بازاریابی شبکه ای
    • راه حل

بازاریابی شبکه ای یا Network Marketing چیه؟

این کار باعث تشکیل شبکه­ ای از پخش کنندگان و سلسله مراتب چندگانه می شه که واسه هر فرد به سمت پایین زیاد شده و دارای زیر شاخه س. این زیرشاخها دارای سطوحی از افراده که واسه فردی که در رأس شبکه قرار داره، جایزه و امتیازات هرمی، داره.

در بازاریابی شبکه ای، بازاریابا به صورت «تبلیغات کلامی» یا «تبلیغات چهره به چهره» مبادرت به فروش اجناس شرکت می کنن. الان به ترتیب کشورای آمریکای شمالی، چین، کشورای اروپایی از جمله آلمان و ایتالیا و ژاپن در مورد بازاریابی شبکه ای رهبر هستن.

تحقیقاتی به وسیله آژانسای نظارت بر مصرف کننده به طور جداگونه، نشون داده بین ۷۰ تا ۷۵ درصد از افراد شرکت کننده در بازاریابی شبکه ای به درآمدهای بالا نمی رسن. بازاریابی شبکه، در هر ۵۰ ایالت آمریکا قانونی بوده، اما در چین ممنوع اعلام شده.

بیایید روش کار  بازاریابی شبکه ­ای رو بازتر کنیم تا به روشنی مشخص شه.

شما می­ دونین که هیچوقت با کار کردن واسه بقیه پولدار نمی شین. هم اینکه می ­دونین ایجاد کار و کاسبیای موفق همراه با منافعی هنگفت، در سبک زندگی شما اثر گذاره :

پولدار

  • می ­تونید افراد دیگری رو همراه با خود، سر کار ببرین.
  • می تونین از خونه، به صورت پاره وقت و در زمان­ های آزادتان کار کنین.
  • می تونین ساعات کاری و کارایی که می ­خواهید انجام بدین رو خودتون انتخاب کنین.
  • می ­تونید از راه ذخیره ­و پس انداز مالیات­ های اضافه، عایدی خود رو زیاد کنین.
  • این فرصت رو دارین که به ظاهر خود رو از نظر مالی جداگونه کنین.

با بررسی این موارد شما به دلیل هزینه­ ی ورود پایین و آموزش و حمایتی که دریافت می ­کنین، تصمیم به بررسی پیوستن به شرکتی که در بخش­ ی بازاریابی شبکه­ ای فعاله، می ­گیرید. اما شما واقعا وارد چه ماجرایی میشین؟ بازاریابی شبکه ­ای در معنی واقعی چیه؟

وقتی شما وارد شرکتی میشین که در بخش­ ی بازاریابی شبکه­ ای اینترنتی فعاله، اعلام آمادگی کرده ­اید که اجناس و خدمات و فرصتای شرکت رو به مخاطبان ارائه بدین.

شما با سرمایه گذاری کم و به وسیله­ ی جلب موافقت پخش کنندگانی جداگونه، می ­تونید وارد بازاریابی شبکه ­ای یا نتورک مارکتینگ شید.

شما به عنوان کارمند شرکت استخدام نمی شین، اما به عنوان پیمانکار جداگونه، صاحب کار و کاسبی، فروشنده یا دلال به صورت نمایندگی یا مشاوره، داوطلبانه به شرکت اعلام آمادگی می ­کنین. بعد براساس حجم کالاهایی که به واسطه ­ی تلاش خودتون و پخش کنندگان زیر شاخه ­تون، به فروش برسونین کمیسیون دریافت می کنین.

به زبانی ساده بازاریابی شبکه ای کارکردی برابر چیزی که ذکر شد، داره. اما اجرا و به کار گیری اون مانند تعاریف و تبلیغاتی که از اون می شه، آسون و پر بازده نیس.

یعنی، واسه کسب درآمد، لازمه خودتون یا فروشندگان زیرشاخه ­تون در بازاریابی شبکه­ ای ( Network Marketing ) بتونین اجناس شرکت رو به فروش برسونین. چراکه کمیسیون دریافتی واسه تعداد کالاهایی که به فروش می ­رسونید، شما رو به سمت کار و کاسبی جدید جهت میده.

گذشته بازاریابی شبکه ای

ایدهٔ بازاریابی شبکه ای از فرمول تصاعد گرفته شد، که در سدهٔ ششم ق. م. به وسیله فیثاغورس و در سدهٔ سوم ق.م. به وسیله اقلیدس در کتاب معروف «مقدمات» به جهان معرفی شد.

اولین بار، یه شرکت دوچرخه سازی در روسیه از این ایده استفاده کرد و برنامه ای ترتیب داد که مشتریان با پرداخت ۱۰ روبل به جای ۵۰ روبل صاحب دوچرخه شن اگه چهار مشتری دیگه هم معرفی کنن؛ ولی فروش شرکت سریع به اشباع رفت.

در روسیه به اون شرکت بهمنی و در فرانسه به اون گلولهٔ برفی لقب دادن و صد در صد تقلب و کلاهبرداری تلقی شد. از اون پس، سیاستمداران، اقتصاد دانان و جامعه شناسا زیادی بدنبال پیدا کردن راهی بودن که از این ایده به نفع همه استفاده کنن.

اقتصاد

اولین شرکت که بطور رسمی فعالیت بازاریابی چند سطحی رو در سال ۱۹۳۰ شروع کرد، شرکت ویتامین کالیفرنیا بود که نام خود رو در سال ۱۹۳۹ به نوترالایت عوض کرد و امروزه اجناس خود رو از راه شرکت ام ایشون به فروش میرسونه.

فرق بازاریابی شبکه ای با شرکتای هرمی

وزارت بازرگانی تقریبا ۲۰ سال پیش بازاریابی شبکه ای رو قانونی اعلام کرد و با ابلاغ قوانین و مقررات فعالیت در بازاریابی شبکه ای، مرز بین این فعالیت رو با فعالیتای هرمی مشخص کرد.

بیشتر افراد در برخورد با واژه «بازاریابی شبکه ای» فکر می کنن که بازاریابی شبکه ای یعنی چیزی مشکل گلدکوئست، و گلدکوئست هم یعنی بازاریابی شبکه ای! دلیل این موضوع سابقه دیرینه ایه که ما در فرهنگ شنیداری و بیشتر بدون مطالعه خودداریم.

حتما شمام این رو شنیدین که در زمانایی نه خیلی دور، کلی کالاهایی که واسه اولین بار به کشور وارد می شدن و مورد استفاده عموم قرار می گرفتن، انگار نام تجاری خود رو بین مردم جا مینداختن که انگار تنها کالای تولید شده از اون نوع، فقط همون مارک تجاری بوده و بس!

مثلا وقتی مردم می خواستن بگن که یه بخاری خریده ان می گفتن: یه دئو ترم خریده ام، به دستمال کاغذی می گفتن کلینکس، به پودر لباسشویی می گفتن تاید، به مایع ظرفشویی می گفتن ریکا … حال اینکه اینا فقط اسمای تجاری هستن و ده ها مارک تجاری دیگه همزمان همون نوع کالا رو تولید و عرضه می کردن.

این موضوع در موردبازاریابی شبکه ای هم صادقه که گذشته به وجود اومدن، تکامل کم کم و پیشرفت اون به چند سال قبل از به وجود اومدن شرکتایی مثل گلدکوئست و امثال اون برمیگرده.

بیست و نهم آبان ماه سال ۱۳۸۷، شخصی به نام سید رضا حسینی این بحث رو به شکل بازاریابی شبکه ای مجاز، واسه اولین بار در ایران به طور رسمی و به عنوان اختراع در اداره ثبت اختراعات به ثبت رسمی رساند.

حدود یه سال بعد، یعنی در هشتم دی ماه ۱۳۸۸ (۲۸ دسامبر ۲۰۰۸) بازاریابی شبکه ای قانونی اعلام شد و وزارت بازرگانی جمهوری اسلامی ایران، قوانین و مقررات فعالیت در بازاریابی شبکه ای و مرز بین فعالیت شبکه ای (نت ورک مارکتینگ) رو با فعالیت هرمی مشخص کرد.
این در حالیه که در اخبار جمهوری اسلامی ایران، بیشتر بر غیرقانونی بودن بازاریابی هرمی تاکید می شه و همیشه در رسانه ها خبرهایی مبنی بر جلوگیری از فعالیت فعالان این شغل و غیرقانونی بودن این شبکه ها منتشر می شه.

در شهریور ماه سال ۱۳۹۰ بعد از دو سال تلاش و بررسیای طولانی، چند شرکت واسه اولین بار در تاریخ ایران موفق به کسب مجوز بازاریابی شبکه ای از وزارت بازرگانی شدن.

درآمد در بازاریابی شبکه ای هم در ازای فروش مستقیم کالا و هم در ازای فروش از راه زیرمجموعه کسب می شه. یه نماینده فروش علاوه بر جذب مشتریان، آموزش نیروهای تازه وارد رو در جهت جذب مشتریان برعهده داره. بازاریابی شبکه ای در واقع هدف همه شرکت هاست (هم شرکتای دارای بازاریابی شبکه ای و هم شرکتای بدون اون).

اگه شما شنیدید که یه شرکت با سابقه اعلام کرده که «در صورت معرفی یکی از دوستانتون به ما در خرید بعدی از تخفیف بهره مند شید» این همون بازاریابی چندسطحیه. انجمنای سلامتی، آژانسای املاک، شرکتای رابطه تلفنی و صنایع جور واجور دیگه، از این روش استفاده می کنن.

بزرگ نمایی نکرده ایم اگه بگیم بعضی مشاغل تخصصی (پزشکان، دندانپزشکان، حسابداران) مرگ و زندگی شون به مشتریائی بستگی داره که اونا رو به بقیه معرفی می کنن. تموم این مشاغل خیلی راحت تلاش می کنن تا مشتریان الان اونا تبلیغ و بازاریابی اجناس و خدمات اونا رو واسه مشتریان بالقوه بکننن.

به گفتهٔ کمیسیون تجارت فدرال آمریکا (FTC)، شرکت هرمی شرکتیه که به اعضایش حق کمیسیون میده تا افراد جدید رو وارد کنن. شرکتای هرمی محصولی رو نمی فروشند و پولای مشتریان رو تو یه جا جمع می کنن و با اون کاری انجام نمی دن.

این شرکتا در بیشتر کشورای دنیا از جمله ایران غیرقانونی هستن؛ چون در ازای جذب افراد پول میدن بطور دوری ناپذیر فرو خواهند پاشید و وقتی هرم ویرانی کنه، بجز بعضیا که در بالای هرم هستن همه دست خالی می مانند یا یعنی پول خود رو می بازن.

FTC میگه داشتن محصول، قانونی بودن شرکت رو تعیین نمی کنه. بعضی از شرکتای هرمی واسه رد گم کردن، خود رو شرکت ام ال ام معرفی کرده و محصولی رو در پلان خود قرار میدن ولی چون هدفشون فروش محصول نیس، قیمت اون بسیار بالاتر از بازار آزاد میشه، یا اینکه دریافت محصول در اون شرکتا به شرط فعالیت در پلان تجاری شونه که واسه کسائی که نمی خوان یا نمی تونن مشتری پیدا کنن، پول از دست میره. دو مشخصه روشن شرکتای هرمی:

قیمت

انبار کردن کالا

شرکت مشتریان رو مجبور می کنه که تعداد هر چی بیشتری کالا (عموماً با قیمت خیلی بالایی) بخرن تا درآمد بیشتری داشته باشن، حتی اگه نتونن اون جنسا رو به مصرف برسانند. در این صورت افراد رأس هرم سود خیلی زیادی می کنن در حالیکه محصول چندانی رو به بازار ارائه نکرده ان و اجناس در زیرزمینا انبار شدن.

نبود خرده فروشی (فروش جزء به مردم)

به دلیل کیفیت پایین اجناس و هزینهٔ بالای اونا، در بیشتر شرکتای هرمی اجناس فقط بین اعضای داخل هرم پخش می شه، نه بین مردم عادی بیرون از هرم.

مجوزها و قوانین و مقررات

بازاریابی شبکه ای در کشور که به صورت مستقیم در زیر نظر وزارت صنعت، معدن و تجارته، از طرف کمیته ای منتخب به نام کمیته نظارت بر فعالیت بازاریابی شبکه ای اداره می شه و همه دستورالعملای موجود به وسیله این کمیته آماده شده و نظارت بر حسن اجرای اونم با این کمیته س.

حالا خوبیش اینه الان در سراسر کشور تموم سازکارهای قانونی واسه فعالیت این حرفه مهیاست و هیچ مشکلی در راه اجرای اون وجود نداره.

مشکلی

کلیه خواهندگان اخذ مجوز باید پس از مراجعه به سایت www.networkmarketing.moc.gov.ir نسبت به تکمیل مدارک مربوط و ارائه به این مرکز دست به کار شن. البته نباید از یاد برد که هرگونه فعالیت شبکه ای تا زمان اخذ مجوز پایانی تخلف حساب می شه.

بازاریابی شبکه ای از دید مالی

در اول آدمایی که قادر به جذب مشتری و نماینده فروش باشن، با ثبت نام در این مجموعه کار خود رو شروع می کنن و این حق رو دارن که خود رو تا جایگاه یه مدیر فروش پیشرفت بدن.

از اونجا که شرکتای بازاریابی شبکه ای به نمایندگان فروش و اعضای خود حقوق ثابت پرداخت نمی کنن و تنها کمیسیون فروش به افراد پرداخت می شه؛ پس محدودیتی در جذب مدیر فروش و نماینده وجود نداره و از طرفی به دلیل گسترش سریع، افزایش تعداد نمایندگان فروش آموزش دیده، واسه شرکت بسیار مقرون به صرفه س.

این موضوع هم اینکه واسه نمایندگان فروش بسیار سودمنده؛ چون که درآمدشون محدود به اندازه فروش خودشون نیس و از حجم فروش زیر مجموعه های خود هم درصدی رو دریافت می کنن.

بیایید بازاریابی شبکه ­ای رو از دید مالی بررسی کنیم :

فرض کنین شما واسه فروش هر محصول به خصوص، ۱۰% کمیسیون دریافت می­ کنین و فروش هر محصول هم واسه شما دو ساعت کار یا زمان می ­برد.

فرض کنیم ۱۰% کمیسیون به طور میانگین تقریباً ۱۰۰۰۰ تومن باشه پس شما ساعتی ۵۰۰۰ تومن دریافت می کنین که با ۴۰ ساعت کار در هفته به ۲۰۰٫۰۰۰ تومن می­ رسد.

حالا فرض کنین وقتی صرف کرده و آدمایی رو تشویق به پیوستن به این شبکه ­ی بازاریابی کرده ­اید و از فروش اجناس هر کدوم از اونا، مثلاً ۱۰۰۰ تومن واسه هر محصول دریافت می ­کنین.

اگه بگیم شما تونسته ­اید دست کم ۱۰نفر رو به زیرشاخه ­های خود اضافه کنین و اونا هم بتونن به صورت میانگین هر ماه ۲۰ محصول رو بفروشن در اخر ماه ۲۰۰٫۰۰۰ تومن هم به این صورت به دست میارین.

اگه بتونین زیرشاخه ­های خود رو در بازاریابی شبکه ای  زیاد کنین، می ­تونید از تلاش و وقتی که بقیه صرف می ­کنن کسب درآمد داشته باشین. البته به طور کامل مشخصه که افزایش زیرشاخه اونقدر هم که به نظر می­ رسد سخته و مورد دیگه اینکه متوسط دریافتی واسه اجناس متفاوت برابر نیس و ممکنه دریافتی شما کمتر یا بیشتر از چیزی که محاسبه کرده ­ایم باشه.

در واقع بعضی از اجناس اونقدر قیمت پایینی دارن که حق کمیسیونی که از اون به این نتیجه رسید می کنین، به نسبت تلاشی که واسه فروش اون انجام دادین ناچیزه. و هم اینکه نمی تونین خیلی به فروش افراد زیر شاخه خود هم امید ببندین چون معلوم نیس اونا بتونن فروش خوبی داشته باشن.

اگه توان “نه” شنیدن ندارین، وارد بازاریابی شبکه ای نشید

اگه جزو آدمایی هستین که با “نه” شنیدن انگیزه و امید خود از کفتون میره، بدونین که در این روش، اندازه رد شدن پیشنهاد ( rejection ) شما به وسیله خریداران بسیار بالا هستش. در بیشتر موارد افراد پیشنهاد شما رو رد می کنن.

این نبود تمایل به خرید تا حدی به این خاطره که خریداران به فروشندگان شخصی اعتماد ندارن، و بهتر می دونن از نمایندگیای معتبر یا از خود شرکت اجناس لازم خود رو بخرن.

در دنیای بازاریابی امروز موارد بسیاری مانند، بازاریابی اینترنتی یا دیجیتال مارکتینگ، تبلیغات در شبکه­ های اجتماعی و … ، وارد دنیای بازاریابی شده­ ان و هریک طوری کارایی خود رو به اثبات رسونده ­ان بازاریابی شبکه­ ای هم از این قانون مستثنی نیس.

دیجیتال

اما به این موضوع دقت لازم رو به عمل بیارین که واسه ورود به هر کار و کاسبی ای باید تموم حولوحوش اونو سبک سنگین کنین. از این رو واسه ورود به کار و کاسبی ای که براساس بازاریابی شبکه ایه، موارد گفته شده رو در نظر داشته باشین و موارد قانونی اونو بررسی کنین، شاید بازاریابی شبکه ای آوازه و شهرتی خیره کننده پیدا کرده باشه اما همونجوریکه آواز دهل شنیدن از دور خوشه، بازاریابی شبکه ای هم از نزدیک زیبایی و کارایی که تصور اونو می کنین، نداره.

راه حل پیشنهادی کمیسیون تجارت فدرال آمریکا (FTC) قبل از ورود به بازاریابی شبکه ای

بهتره قبل از ورود به بازاریابی شبکه ای، موارد زیر انجام شه:

  • گرفتن سابقه شرکت
  • تحقیق دربارهٔ اجناس
  • سوال و جواب دربارهٔ برنامه و موفقیت
  • کشف مرزها و محدودیتا
  • رابطه برقرار کردن با بالا سریا و گرفتن نشانی و شماره تلفن
  • مشورت گرفتن از وکیل یا مشاور حقوقی که در سیستم نباشه (ذینفع نباشه)
  • زمان بذارین. سریع تصمیم نگیرید و قرارداد نبندید تا یه مدت فکر کنین.
  • ببینین که این کار به درد شما می خوره؟ با بالاسریا دربارهٔ وقت گذاشتن و هزینه های جانبی سوال کنین.
  • تحقیق زیاد
  • گول حرفای رؤیایی بقیه رو نخوردن و عاقلانه فکر کردن به اصل موضوع
  • کسب اطلاعات دربارهٔ بازار اجناس شرکت

منبع: beloved.marketing – fa.wikipedia.org – bartarinha.ir