علمی

استرس های ناشی از شغل

 

۲-۱-۲-۸- ۲- استرس های ناشی از مسائل اجتماعی

استرس

عوامل اجتماعی شامل عوامل محیطیه که شخص رو محاصره کرده­ان و اون در زندگی اجتماعی خود با اونا سر و کار داره. موقعیت­هایی که معمولاً غیرقابل کنترل­ان، مانند مسائل مربوط به مبادله و معامله، درصف ایستادن، ازدست دادن کالا و تأخیر، در بروز استر س تاثیردارن (مهرآیین،۱۳۷۱) خیلی از مسائل اجتماعی که به استرس می­انجامند، از زندگی شهری و مدرن سرچشمه می­گیرند، مثل رقابت با بقیه و تقاضاهای تحصیلی و شغلی.  هرچه اندازه به کار گیری فناوری در زندگی بیشتر باشه، به همون نسبت اندازه استرس افزایش می یابد. حوادث زندگی، در افزایش و کاهش استرس مؤثره. بیشتر مردم حوادث آسیب­زا رو در زندگی تجربه نمی­کنن، اما خیلی از تغییرات بزرگ رو پشت سر می­گذارن و در طول زندگی با مشکلات طولانی مواجه می شن. کلا، تغییراتی که زندگی معمولی رو بر هم  بزنن یا آماده متلاشی شدن کنن، حوادث زندگی نامیده می­شن(ساعتچی ،۱۳۷۰) به نظر هلمز و راه س،۱۹۶۷)  تغییرا ت بسیار یهویی زندگی، واقعا افراد رو بشدت گرفتار استرس می­ کنه.

مشکلات

 

۲-۱-۲-۸- ۳- استرس­های ناشی از شرایط خانوادگی

خونواده ، پایه جامعه س . درصورتی که امور خانواد ه منظم و متناسب با موقعیت­های جور واجور اعضای اون باشه، می­توان گفت خیلی از مسائل رخ نمیده. وضعیت شغلی اعضا بر خونواده اثر داره، هم اینکه وضعیت خونواده بر شغل فرد مؤثره. اگر توازن مناسبی بین وقت و انرژی مصرف شده موقع کار، با وقت و انرژی مصروفی امور مربوط به خونه موجود نباشه، استرس به وجود می­آید (وارد، بی تا، ۱۳۷۳)

ایجاد روابط صمیمی در محیط خونه در آسایش روحی اعضای خونواده اثر زیادی داره. اگه این روابط در محیط خونه ارضا نشه، دلیل بروز استرس می شه که خیلی از بحران­ها و مشکلات خانوادگی هم از همین مسئله نشأت می­گیرد و موجب شدید شدن استرس می­شه.

 

 

۲-۱-۲-۸-۴-مهاجرت

وقتی که ادما از محل زندگی خود به جایی مهاجرت می­ کنن که فرهنگ اون با فرهنگ اونا فرق داره، دچار استرس می­شن. در این شرایط، مهاجرت می ­تونه منبع استرس باشه، چراکه بیشتر افراد نمی­تونن به آسونی با ارزش­های جدید برابری حاصل کنن و رفتارای خود رو با هنجارهای اجتماعی محل جدید زندگی خود مطابقت بدن. فرق میان تقاضاهای محیطی و تجارب قبلی افراد موجب ایجاد استرس در فرد می­شه (بارت و الندیک[۲]، ۲۰۰۴) از طرف دیگه، افراد باید ضمن حفظ هویت فرهنگی خود، هویت جدیدی رو با در نظر گرفتن مکان زندگی جدید خود شکل بدن و رفتارها و آداب و رسوم جدید رو مهم بدوننش، این مسئله در بیشتر موارد موجب بروز استرس می­شه (سام ، ۲۰۰۰) تجارب اولیه تعامل افراد با بقیه در فرهنگ جدید بر برابری اونا اثر داره. اگه تجارب تعامل اولیه مثبت باشه، احتمال برابری با فرهنگ جدید افزایش می­یابد، متأسفانه در بیشتر موارد تغییر فرهنگی با استر س، اختلاف، کاهش عزت نفس، پریشونی و گیجی هویتی و مشکلات داخلی توأمه (آرسیا، اسکینر، بیلی و کوریا[۳] ،۲۰۰۱) نوجوانان و جوانان در مقابل تغییر فرهنگ آسیب پذیرترند، چون اونا همزمان با از دست دادن پشتیبانی­های خانوادگی ، مشکلات آموزشی و ارتباطی پیدا می­ کنن و از طرف همتایان هم رانده می­شن (وینتر و یانگ[۴]، ۱۹۹۸)

 

۲-۱-۲-۹- علائم استرس

علائم استرس رو می­توان به علائم جسمی، روانی و رفتاری تقسیم کرد. این موارد در بخش زیر بررسی می شن:

 

۲-۱-۲-۹-۱- علائم جسمی

علائم جسمی استرس، خیلی زیاده و در افراد جور واجور به صور جورواجور جلوه می­ کنه. اما بعضی از تجلیات علائم استرس فراوون ترن و تا حدودی جنبه عمومی دارن. با انجا م آزمایشا و آزمون­هایی که امروزه انجام می­گیرد، می­توانیم اندازه و درجه استرس­هایی رو که با اونا مواجه­ایم ، تعیین کنیم .

فرض کنین در حال رانندگی در بزرگراهی هستین، یهو با ماشین سواری دیگری که از راه خود منحرف شده ، تصاد ف می­کنین و دچار شکستگی استخون می­شید. شما به دلیل اینکه مورد تهدید واقع شده اید، عکس العمل نشون می­بدید و مراحل نشانگان سازگاری کلی رخ می­دهد.  یعنی با شروع مرحله اخطار، قلب شما تند می­زند، تنفس تند و مردمک چشم منبسط می­شه. از طرف دیگه، به دلیل صدمه پاهاتون، عکس العمل­هایی از خود نشون می­بدید، فریاد می­کشید و پس از این عصبانیت زودگذر، توجه شما به مسائل جانبی دیگه معطوف می­شه، عضلات شما سفت می­شه، احساس درد می­کنین و ممکنه در معده خود احساس سوزش و درد کنین. بعد از چند دقیقه، علائم زیاد مرحله  اخطار از بین می­رود، ضربان قلب و تنفس به حالت عادی بر می شه،حالات هیجانی معتدل و ملایم می­شه. با این حال، ممکنه بعضی از این تغییرات فیزیولوژیکی مثل انقباض عضلانی، درد معده و حالت تهوع از بین نره و واسه یه مدت پایدار بمونه. از راه نتایجی که از برخورد با یه عامل تنش زا در فرد ایجاد می­شه، می­توان علائم فیزیولوژیکی و حتی سطحی استرس رو اندازه گیری کرد. مثلا اگه تنش عضلانی و هم اینکه بقیه تغییرات فیزیولوژیکی به وجود اومده توسط استرس باشن، اندازه تنش عضلانی، شاخصی از سطح استرس حساب می­شه.

عصبانی

 

۲-۱-۲-۹-۲- علائم روانی و رفتاری

تنها علائم جسمی و تغییرات انتقال یافته از استرس روشن کننده علائم استرس نیستن، بلکه رفتار و احساسات آدم هم می ­تونه شاخصی قوی مبنی بر وجود استر س در فرد باشه. در مراحل جور واجور سندرم سازگاری کلی مانند مراحل پایداری و اخطار، یه سری از شاخصای رفتاری جورواجور رخ می­ بدن؛ البته بعضی از این رفتارها رو و عمومی­ان و پاره ای از اونا اختصاصی­ان. بعضی از مردم در شرایط تنش­زا تمایل به تند راه رفتن، تندحرف زدن، حتی تند نفس کشیدن دارن؛ یه سری های دیگه به سیگار کشید ن، مصرف الکل و پرخوری مبادرت می­ورزند.

سیگار

علاوه بر شاخص­های رفتاری، مجموعه ­ای از علائم روانی هم در شرایط استرس بروز می­ کنه؛ مثلا الگوهای عادی روانی تغییر پیدا می­ کنه، جریا ن ذهنی فرد از هم پاشیده می­شه، سازماندهی و وحدت روانی فرد به هم می­خورد، عاطفه و هیجان فرد تحت اثر استر س قرار می­گیرد و فرد حالت عاطفی چسبنده­ای پیدا می­ کنه. به طور مثال واسه یه مدت ناراحت و دپرس شده و در آخر جریان فکری اون دچار اختلال می­شه. عصبانیت یهویی، سرخوشی، تغییرات سریع خلق، گرایش به افسردگی و پرکاری از زمر ه علائم روانی استرس­ان. جواب­های شناختی هم تحت­ اثر استرس قرار میگیره. البته این اثرپذیری خیلی دقیق و ظریفه .

استرس می ­تونه علتی واسه مشکلات حافظه یا افکار تکراری و وسواسی در زمینای خاص باشه. مشکل در جریان فکری هم می تونه ایجاد شه. علائم روانی، رفتاری و ذهنی می­تونن مانند علائم جسمی، شاخصی واسه وجود استرس باشن. علائم روانی مانند علائم جسمی در صور ت موندگاری استرس به مرحله تخلیه نزدیک و شدید می­شن. اما علائم جسمی بدن رو به طرف مریضی­های شدید و جدی جسمی سوِ می­ بدن. علائم روانی هم دلیل کاهش انرژی و خستگی روانی فرد می شن که در آخر ممکنه به روان پارگی منجر شن.

خونواده هایی که استرس بسیاری رو تجربه می­ کنن، بیشتر با یه عالمه از شرایط تنش زا یا فشرده از حوادث و وقایع زندگی، که هر کدوم فشار زیادی رو بر نظام خانوادگی وارد می­بیارن، مواجه هستن. هر تغییری که واسه یکی از اعضای خونواده پیش می­آید، مطمئنا بر دیگر اعضای خونواده هم اثر می­گذارد و واسه کل نظام خونواده عواقبی رو در برداره.

تغییرات و انتقال­های خانوادگی چه بسا دارای نتایجی مثل ناتوانی اعضای خونواده در سازماندهی موفقیت آمیز و دوباره شرایط، افزایش احساس افسردگی، از دست دادن عزت نفس، افزایش مشکلات رفتاری و اندازه بالاتری از استرس باشن (پلانکت[۵]، ۱۹۹۹)

تغییرات در نظام خانوادگی می تونه در ازدیاد و ایجاد استر س سهیم باشه. مهمترین تغییرات عبارتند از۱: تغییر یا انتقال بعضی از اعضای خونواده و نقش­های اونا ۲: مسائل مربوط به ازدواج و به دنیا آوردن فرزند۳: از دست دادن عضوی از خونواده، دوستان، وابستگان نزدیک یا از دست دادن درآمد، مال یا دارایی ۴: مسئولیت های مربوط به امور مالی و مراقبت از سلامتی و بهداشت خونواده ۵: مسائل مربوط به بهره گرفتن از مواد مخدر ۶: درگیری با مراجع قانونی (کوباسا[۶]، ۱۹۹۷)

[۱] Cooper

[۲] Barrett & Ollendick

[۳] Arcia, Skinner, Barley, Correa

 

[۴] Winter & Yonge

[۵] Planket

[۶] Kobasa