اثرات بالقوه کاربری اراضی بر یکپارچگی اکولوژیکی و زون¬بندی مناطق حفاظت شده (مطالعه موردی پناهگاه حیات وحش قمیشلو)- قسمت ۸

CI= شاخص پایندگی
RI= شاخص تصادفی
از علل ناسازگاری می‌توان به خطاهای دفتری، فقدان اطلاعات، فقدان تمرکز و ساختار نامناسب مدل اشاره کرد. درصورتی‌که نرخ سازگاری کمتر از۱/۰ باشد، قضاوت ما قابل قبول است [۴۶].
د- روش مبتنی بر تحلیل موازنه جایگشتی:
در این روش از برآوردهای مربوط به روابط موازنهای جایگشتی که تصمیم گیران مایل به طرح آنها در بین دوبه‌دوی گزینه ها هستند استفاده می‌شود. روابط موازنه- جایگشتی مبین یک مجموعه منحصربه‌فرد از وزن‌هایی هستند که این امکان را که تمام گزینه های با ارجحیت برابر در روابط موازنهای جایگشتی از ارزش یا مطلوبیت یکسانی برخوردار باشند، میسر می‌کند. در این رویکرد لازم است که تصمیم گیر در یک زمان به مقایسه دو گزینه ( که A و B گفته می‌شود) در ارتباط با دو معیار بپردازد و گزینهی ارجح را تعیین کند. تصمیم گیر باید تعیین کند که ارجحیت را به گزینه A دهد یا گزینه B یا اینکه تفاوتی بین نسبت این دو معیار وجود ندارد. اگر تعداد زیادی از این گونه قضاوت‌ها مطرح شود می‌توان استنباط نمود که تصمیم گیر باید چه وزنی نسبت به معیارهای متفاوت در نظر داشته باشد [۳۰]. پیش‌فرض حساسی که در این روش مطرح است این است که آن گروه از روابط موازنه‌ای- جایگشتی که تصمیم گیران مایل به طرح آنها در میان دو معیار هستند مستقل از سطوح دیگر معیارها میباشند [۹ و ۳۰]. روش‌های مبتنی بر تحلیل موزانه جایگشتی را باید فقط در برای آن دسته از معیارهای ارزیابی که بهصورت عینی کمی شدهاند بکار برد. استفاده از این روش هنگامی که معیارها دارای رتبهبندی ذهنی باشند، بسیار مشکل است [۹ و ۴۹].
اینکه در رابطه با موضوع مورد مطالعه کدام روش انتخاب شود بستگی به قابلیت اعتماد، سهولت استفاده، دقت و موجود بودن نرم‌افزار دارد [۳۰].
۲-۱۸ تلفیق لایه ها با بهره گرفتن از روش ارزیابی چندمعیاره
پس از اینکه فاکتورها و محدودیتها استانداردسازی شدند و وزن هریک از این معیارها مشخص شد، باید این لایه ها با یکدیگر ترکیب شوند. یکی از مهمترین قابلیت‌های سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی که آن را به‌عنوان یک سیستم ویژه و انحصاری مجزا می‌کند قابلیت تلفیق داده ها جهت مدل سازی، مکان‌یابی و تعیین تناسب اراضی از طریق ارزش گذاری پهنه سرزمین است [۳۰]. برای این منظور روش‌های مختلفی ارائه شده است.
الف) MCE و تقاطع بولین
سادهترین روش بهمنظور تلفیق لایه های اطلاعاتی استفاده از روش بولین می‌باشد. در این روش وزن همه معیارها مشابه در نظر گرفته می‌شود. در این روش برای ترکیب لایه ها از منطق AND (ضرب لایه ها) و یا منطق OR (جمع لایه ها). این روش فقط در زمانی استفاده می‌شود که لایه های معیار صرفاً بهصورت نقشه های مناسب و نامناسب بولین باارزشهای ۱ و صفر طبقهبندی شدهاند [۹].
ب) MCE و منطق همپوشانی یا روی ‌هم گذاری
در این مدل به عوارض مختلف و کلاس‌های متفاوت وزن‌های متفاوتی داده می‌شود و ترکیبی از نقشه ها به دست میآید. این روش در مقایسه با روش بولین، انعطاف پذیری بالایی در ترکیب ورودیها و رتبهبندی خروجی دارد و به دلیل ماهیت خطی اجرای آن به زمان کمی نیاز دارد. ولی ماهیت خطی و عدم توانایی آن در تعیین تغییرات وزنی هر فاکتور ازجمله معایب آن محسوب می‌شود [۳۰].
ج) MCE و روش میانگین وزنی رتبه‌بندی شده[۲۵] (OWA)
Yager در سال ۱۹۸۸ این روش را معرفی کرد و در سال ۱۹۹۶ مجموعه دستورالعملهایی جهت کیفیت سنجی آن را ارائه داد. عملگر OWA فنی برای رتبه‌بندی معیارها و آدرسدهی، عدم قطعیت از کنش و واکنش بین آنهاست. این روش سناریوهای مقیاس بندی پیوسته نتایج را نشان می‌دهد. این مقیاس بندی پیوسته به‌وسیله وزن‌های کلی و محلی(local) به دست میاید. وزن‌های کلی یا جامع بر اساس قضاوت‌های کارشناسانه و مقایسه جفتی بین معیارها تعیین می‌شود. وزن‌های محلی به‌صورت نموی به معیارها اضافه و حذف می‌شوند و میتواند معیاری برای کنترل سطح عدم قطعیت و ریسک محسوب شوند [۹ و ۳۰].
د) MCE و ترکیب خطی- وزنی
مدل ترکیب خطی وزن‌دار (WLC) یکی از پراستفاده‌ترین قواعد تصمیم‌گیری مبتنی بر GIS است. این روش اغلب در تجزیه تحلیل تناسب کاربری اراضی، انتخاب سایت و مسئله ارزیابی منابع مورد استفاده قرار میگیرد [۵۳]. این روش به دلیل سادگی نسبی و نیز راحتی اجرای آن در قالب سامانه اطلاعات جغرافیایی و همچنین دخیل نمودن اطلاعات و تجارب گروه تحلیلگر و دیدگاه‌های آن‌ ها در مورد اهمیت و بازنگری معیارها واجد کاربردهای فراوانی در شاخه‌های مختلف علوم مدیریت و امروزه منابع طبیعی و محیط‌زیست به شمار می‌رود [۸]. در این روش محقق یا تصمیم‌گیرنده مستقیماً بر اساس اهمیت نسبی هر معیار ، وزن‌هایی به معیار می‌دهد. سپس با ضرب وزن هر معیار در مقدار آن یک مقدار نهایی برای هر آلترناتیو به دست میآید. پردازش WLC امکان جایگزینی کامل بین فاکتورها را فراهم می‌کند. اما مقدار جایگزینی هر فاکتور با دیگری بر اساس وزن فاکتور برآورد میگردد. این روش همچنین روش مهمی در تحلیل حساسیت مطالعات در محیط GIS می‌باشد. این روش با اختصاص دادن وزن به هر کدام از فاکتورها امکان تحلیل موازنه جایگشت را بین فاکتورها فراهم میسازد [۳۰]. روش WLC بر اساس فرمول زیر محاسبه می‌شود.
Sj =∑WiXi π Ck رابطه ۲-۳
که در آن Sj نشان دهنده تناسب پیکسل j، Wi بیانگر وزن فاکتور i، Xi نشان دهنده ارزش فاکتورi، Ck نشان دهنده نمره محدودیت k و π عدد ثابت. همان‌طور که از فرمول پیداست فاکتورها با گرفتن یک وزن و به دنبال آن جمع نتایج هریک از فاکتورها برای به دست آمدن نقشه تناسب باهم ترکیب می‌شوند و سپس در محدودیت‌ها ضرب می‌شود [۴۳]. این روش در محیط جی‌آی‌اس وکتوری و رستر قابل انجام می‌باشد. برخی نرم‌افزارها مانند ادریسی برای انجام عملیات WLC مورد استفاده قرار میگیرند که به‌صورت رایگان در اختیار کاربران قرار دارد [۴۶].
۲-۱۹ تخصیص اراضی چندمنظوره (MOLA)[26]
در مورد کاربری‌های متضاد و یا رقیب، نیاز به روش هایی است که بتوان از بین کاربری هایی که برای یک موقعیت مکانی مطلوبیت بالایی دارند یکی را انتخاب کنیم. ماژول اختصاصی چندهدفه زمین (MOLA) در ادریسی از تصمیمگیری ابتکاری برای این هدف استفاده می‌کند [۱۹]. MOLA یک روش برای تخصیص بهترین تناسب به هر واحد زمین، برای زون بندی سطوح حفاظت می‌باشد [۴۷]. در واقع یک راه‌حل مصالحه آمیز، برای رسیدن به حداکثر تناسب زمین، برای هریک از اهداف با توجه به وزن تعیین شده آنها ارائه می‌دهد. در زونبندی تابع MOLA به ارائه یک نقشه پهنهبندی مناسب برای مناطق حفاظت‌شده کمک می‌کند [۴۸].
۲-۲۰ مرور منابع
تاکنون مطالعات زیادی در زمینه زونبندی مناطق حفاظت‌شده در سراسر دنیا انجام گرفته است. این مطالعات ابتدا به روش روی ‌هم گذاری نقشه ها بهصورت دستی انجام گرفته است. اما اکنون، محققان با بهرهگیری از تصاویر ماهوارهای و سیستم اطلاعات جغرافیایی مطالعات خود را در این زمینه انجام میدهند، چراکه کلیهی اطلاعات مکانی مورد نیاز، با پردازش سریهای زمانی تصاویر به‌صورت رقومی در زمان بسیار کمتری آماده میشود.از طرفی تمامی این مطالعات چه در گذشته و چه در حال در مرز منطقه حفاظت‌شده انجام شده است و کمتر به پیرامون این مناطق توجه شده است.
۲-۲۰-۱ مطالعات داخلی
درگاهی و مخدوم (۱۳۸۱) در مطالعهای با عنوان زونبندی پارک ملی گلستان، پارک ملی گلستان را با بهره گرفتن از روش مگ هارگ زون بندی کردهاند. در این مطالعه در فرایند زونبندی پس از شناسایی منابع اکولوژیکی و اقتصادی-اجتماعی (در مقیاس ۱:۵۰۰۰۰) با تجزیه‌وتحلیل و جمعبندی داده های اکولوژیکی (مبتنی بر رهیافت سیستمی) ۷۷۵ واحد زیست‌محیطی در منطقه تفکیک گردیدند. سپس با تهیه مدلهای اکولوژیکی ویژه پارکداری و از مقایسه آنها با توان اکولوژیکی یگانهای زیست‌محیطی، این یگانها برای زونهای هشتگانه مورد ارزیابی قرار گرفتند. درنهایت اولویتبندی و ساماندهی زونها به شیوه رایج آن در ایران انجام گرفت و درنهایت نقشه زونبندی به‌عنوان واحدهای برنامه‌ریزی در پارک ملی گلستان تهیه گردید. نتیجه مطالعه حاکی از آن است که در پارک ملی گلستان زونهای امن ۴۳/۴۹%، حفاظتی ۰۵/۳۵%، تفرج گسترده ۵۸/۴%، تفرج متمرکز ۵۴/۰%، بازسازی ۹۱/۹%، استفاده ویژه ۱۱/۰%، تاریخی-فرهنگی ۳۸/۰% و سپر (توأم با دو زون حفاظتی و بازسازی ۶۹/۵% وسعت پارک را به خود اختصاص دادهاند [۱۵].
عکس مرتبط با اقتصاد
جعفری و انق (۱۳۸۴) منطقه کوهستانی گنو را با بهره گرفتن از سامانه اطلاعات جغرافیایی انجام دادهاند. در این مطالعه ابتدا منابع اکولوژیکی و اقتصادی –اجتماعی شناسایی شده، در مرحله بعد تجزیه‌وتحلیل و جمعبندی داده ها انجام گرفته است. سپس ارزیابی توان زیست‌محیطی انجام شده و درنهایت ۶ زون را برای این منطقه در نظر گرفتهاند. در این مطالعه حدود ۵۴% از مساحت منطقه به زونهای حفاظتی و ۴۱% از مساحت آن به زونهای تفرجی اختصاص یافته است [۶].
 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
درگاهی و همکاران (۱۳۸۶) در مطالعهای با عنوان زونبندی منطقه شکار ممنوع دیلمان و درفک با بهره گرفتن از سامانه اطلاعات جغرافیایی، به زونبندی این منطقه پرداختند. پژوهش مذکور باهدف زونبندی منطقه شکار ممنوع دیلمان و درفک، به‌منظور دستیابی به الگوی بهینه حفاظت و توسعه به انجام رسیده است. طی فرایند زون بندی، پس از شناسایی منابع اکولوژیکی و اقتصادی-اجتماعی (در مقیاس ۲۵۰۰۰/۱) با بهره گرفتن از سیستم اطلاعات جغرافیایی، تجزیه‌وتحلیل و جمع‌بندی داده های اکولوژیکی (مبتنی بر رهیافت سیستمی) منجر به تفکیک ۸۸۱۷ یگان زیست‌محیطی غیرتکراری در منطقه شد. سپس با تهیه مدل‌های اکولوژیکی ویژه پارکداری و مقایسه آنها با توان اکولوژیکی یگانهای زیست‌محیطی، یگانها برای زونهای مختلف ارزیابی شده است. درنهایت، اولویتبندی و ساماندهی زونها به شیوه رایج آن در ایران بر مبنای ۱۸ سناریو انجام گرفت و در نقشه زونبندی به‌عنوان واحدهای برنامه‌ریزی تهیه گردید. نتیجه مطالعه حاکی از آن است که در منطقه مورد مطالعه زونهای امن ۶/۲۳%، امن مشروط ۵/۰%، حفاظتی ۲/۳۵%، حفاظتی و فرهنگی۳/۰%، حفاظتی و بازسازی ۷/۸%، بازسازی۵/۰%، تفرج متمرکز ۰۳/۰%، تفرج گسترده ۸/۸%، استفاده ویژه ۰۰۷/۰ درصد و زون سایر استفادهها ۷/۹% منطقه را به خود اختصاص دادهاند [۱۳].
حجه‌فروش (۱۳۸۷) با بهره گرفتن از روش‌های ارزیابی چند متغیره و پشتیبان تجزیه‌وتحلیل فضایی و برنامه‌ریزی پناهگاه حیات‌وحش قمیشلو را زونبندی نموده است. در این پژوهش بهمنظور زونبندی منطقه از روش‌های تحلیل تصمیمگیری چندمعیاره در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی استفاده شده و بر پایه ۹ معیار اصلی شامل (زیستگاه، پوشش اراضی ، خاک، فاصله از آثار باستانی، فاصله از آبشخور، فاصله از جاده، فاصله از چشمانداز، فاصله از مناطق امن و فاصله از مناطق مسکونی) و به‌کارگیری از روش WLC در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی، منطقه مورد مطالعه ارزیابی شده است. این لایه ها توسط روش AHP وزن داده شده و درنهایت با بهره گرفتن از توابع MOLA نقشه زونبندی پناهگاه حیات‌وحش تهیه شد. این منطقه به ۴ زون (حفاظت ۷۰%، تفرج ۲۰%، بازسازی ۵/۹%، فرهنگی ۰۵/۰%) تقسیم شد [۹].
شهابی و همکاران (۱۳۸۹) با بهرهگیری از سامانه اطلاعات جغرافیایی به‌منظور مکان‌یابی محل مناسب برای دفن پسماندهای شهری مطالعهای تحت عنوان ارزیابی روش‌های تحلیل سلسله‌مراتبی و ترکیب خطی وزنی در مکان‌یابی محل دفن مواد زائد شهری با تأکید بر عوامل ژئومرفولوژیک انجام دادهاند. در این مطالعه با بهرهگیری از ۱۳ عوامل مؤثر در مکان‌یابی محل دفن مواد زائد و وزن دهی این لایه ها، با اجرای مدلهای مختلف تصمیمگیری چندمعیاره تحلیلی نظیر تحلیل سلسله‌مراتبی و ترکیب خطی وزندار مکان مناسب جهت این کار، انتخاب شده است [۲۲].
فلاحتکار و همکاران (۱۳۸۹) اثرات زیستمحیطی احداث آزادراه قمیشلو بر وضعیت اکولوژیکی پناهگاه را در مطالعهای با عنوان ارزیابی اثرات زیستمحیطی احداث آزادراه قمیشلو با بهره گرفتن از روش ماتریس ICOLD و چک‌لیست بررسی کرده‌اند. در این پژوهش ابتدا با مطالعات کتابخانهای از محیط‌زیست منطقه شناخت کافی به دست آمده و با مرور منابع فنی پروژه در جهت کلیه شناسایی کلیه فعالیت‌های دو فاز ساختمانی و بهره برداری اقدام شده است. نتایج مطالعات نشان داد که مجموع ارزش‌های طرح، ۱۸۲ امتیاز مثبت و ۶۸۲ امتیاز منفی می‌باشد [۲۶].
قدیمی (۱۳۸۹) باهدف مدل‌سازی و پهنهبندی منطقه حفاظت‌شده مانشت و قلارنگ استان ایلام، با بهره گرفتن از منطق فازی مطالعهای را انجام داده است که در آن ابتدا با مطالعات میدانی به جمعآوری اطلاعات مؤثر در امر حفاظت پرداخته، سپس با بهره گرفتن از فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی فاکتورهای مؤثر را اولویتبندی نمودهاند. داده های مذکور در فرمتهای برداری و رستری در محیط نرمافزار ILWIS ذخیره و برای انجام تحلیل‌های مبتنی بر تئوری مجموعه های فازی مورد استفاده قرار گرفت. تحلیل‌های فازی با بهره گرفتن از نرمافزار IDRISI و پس از تعیین مقادیر و توابع عضویت فازی صورت گرفت. در این تحقیق از اپراتورهای فازی مختلفی همچون Sum،Gamma و Product استفاده گردید. نتایج نشان داد اپراتور فازی گاما بیشترین دقت را در مدل‌سازی حفاظتی منطقه مورد مطالعه دارد [۲۸].
قدیمی (۱۳۸۹) نیز پایان نامه کارشناسی ارشد خود را با عنوان زونبندی منطقه حفاظت‌شده قرخود در استان خراسان شمالی با بهره گرفتن از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) انجام داده است. در این مطالعه برای زونبندی از روش آنالیز چندمعیاره (MCE) مبتنی بر فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) برای وزندهی معیارها از روش ترکیب خطی وزنی (WLC) برای تلفیق لایه ها، استفاده شده است. در این مطالعه جهت روی هم‌گذاری نقشه ها و تهیه نقشه نهایی زونبندی از دستور Weighted Overlay استفاده شد و نقشه حاصل پس از اصلاحات به نقشه های نهایی زونبندی منطقه حفاظت‌شده قرخود تبدیل گردید. نقشه نهایی زونبندی منطقه شامل ۶ زون است. زون امن ۱۶%، حفاظت ۶۱%، تفرج گسترده ۷/۱%، تفرج متمرکز ۵/۱۰%، زون تاریخی-فرهنگی ۳/۰% و زون بازسازی ۵/۴ درصد از منطقه را شامل شدهاند [۲۷].
کیانی و همکاران (۱۳۸۹) در مطالعهای با عنوان پهنهبندی کمی‌توان طبیعت گردی در منطقه حفاظت‌شده اشترانکوه بیان میدارد پهنهبندی توان به‌عنوان رویکردی که بر ارزیابی چندمعیاره (MCE) تکیه دارد موجب جلوگیری از مدیریتهای سلیقهای می‌شود. در این پژوهش با بهره گرفتن از روش‌های دلفی، تحلیل سلسله‌مراتبی و روی ‌هم گذاری وزنی دست به تعیین مدل کمی، وزنی و بومی برای این منطقه در تعیین توان طبیعت گردی و با بهکار بستن این مدل و روش روی ‌هم گذاری وزنی در سامانه اطلاعات جغرافیایی دست به پهنهبندی و طبقهبندی اراضی این منطقه زده است. خروجی نهایی بهصورت نقشه بوده که در آن صفر کمترین ارزش و پنج بیشترین ارزش است [۳۱].
جعفری و همکاران (۱۳۹۰) با بهره گرفتن از شیوه هایی از روش ارزیابی چندمعیاره مانند ترکیب خطی وزندار (WLC)، با به کارگیری فن‌آوری GIS و روش وزندهی AHP به تعیین مناطق مناسب گردشگری در پارک ملی گلستان پرداختهاند. در این مطالعه معیارهای به‌کاررفته در مراحل ارزیابی شامل فاصله از رودخانه، جاده، روستا، منابع آبی، زیستگاه حیات‌وحش، شیب و تراکم پوشش گیاهی بودند. درنهایت مناطق مناسب گردشگری با درجات متفاوتی از توان و مطلوبیت تعیین گردید. طبق نقشه طبقهبندی شده توان طبیعت گردی، مناطق با توان بسیار بالا با ۲۵/۰ درصد کمترین مساحت و مناطق با توان بالا با ۵/۱۲ درصد بیشترین مساحت را به خود اختصاص دادند. نتایج این مطالعه حاکی از آن است که استفاده از روش WLC و روش وزندهی AHP در فرایند مکان‌یابی مناطق تفرجی کارایی بالایی دارد [۷].
 تصویر درباره گردشگری
مکی (۱۳۹۰) در مطالعهای با عنوان ارزیابی اثرات اکولوژیکی کنارگذر غرب اصفهان بر پناهگاه حیات‌وحش قمیشلو با بهره گرفتن از روش HEP اثرات مخرب آزادراهی که از دل پناهگاه قمیشلو میگذرد را بررسی کرده است. در این مطالعه دو گونه جانوری کلیدی منطقه (آهوی ایرانی و قوچ و میش اصفهانی) انتخاب شد. در روش HEP شش متغیر مؤثر بر مطلوبیت زیستگاهی برای این دو گونه، شامل پوشش گیاهی، شیب، ارتفاع، فاصله تا آب و فاصله تا جاده در نظر گرفته شد و بر اساس مرور منابع و مشاهدات میدانی، شاخص مطلوبیت به هر متغیر را محاسبه نمودهاند و نقشه مطلوبیت هر متغیر را ایجاد کردهاند. درنهایت واحدهای زیستگاهی مربوط به هرکدام از گونه های موردنظر در دو حالت قبل و بعد از احداث زیستگاه به دست آمد. نتایج این مطالعه نشان داده است که در اثر حضور آزادراه، به میزان ۷۷۱۰ واحد زیستگاهی برای گونه آهو و به میزان ۶۲۸۸ واحد زیستگاهی برای گونه قوچ و میش از دست رفته است [۳۹].
سلطانی و همکاران (۱۳۹۱) در مطالعهای با عنوان ارائه مدل بهینه توسعه یکپارچه شهری در استان تهران، باهدف تحلیل تناسب زمین برای کاربری توسعه شهری با بهره گرفتن از روش ترکیب خطی وزندار تناسب زمین را برای توسعه شهری ارزیابی کردهاند. در این مطالعه از ۱۵ معیار مشتمل بر ویژگیهای اکولوژیکی و اقتصادی- اجتماعی استفاده شده است. برای وزن دهی این معیارها از فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی و به‌منظور دستیابی به توافق جمعی در این فرایند ازنظرات ده کارشناس بهره گرفته شده است. درنهایت نقشه تناسب زمین برای توسعه شهری تهیه شده است [۱۷].
شایگان و همکاران (۱۳۹۱) با ترکیب دو روش بهینه‌سازی چندهدفه نیل به مقصود و MOLA مطالعهای را با عنوان بهینه‌سازی ترکیبی چندهدفه تخصیص کاربری اراضی با بهره گرفتن از الگوریتم نیل به مقصود و MOLA انجام دادهاند. در این مطالعه ابتدا مساحت بهینه کلاسهای عمده کاربری اراضی بهصورت ریاضی با بهره گرفتن از مدل بهینه‌سازی چندهدفه نیل به مقصود تعیین شده، سپس بهینه‌سازی تخصیص مکانی کاربری اراضی نیز بر اساس نتیجه روش نیل به مقصود و با بهره گرفتن از روش MOLA انجام گرفت . نتایج حاصل از اجرای مدل نشان داد که مساحتهای بهینه حاصل از روش مذکور با به‌کارگیری روش MOLA به‌صورت بهینه توزیع شدهاند. بهعبارتی نقشه نهایی کاربری اراضی چه به لحاظ مساحتی و چه به لحاظ مکانی بهینه است [۲۱].
کپورچال و همکاران (۱۳۹۱) با بهره گرفتن از روش شبکه در ارزیابی منابع آبی پارک ملی بوجاق در استان گیلان را زونبندی نمودهاند. در این پژوهش فرایند تجزیه‌وتحلیل و جمعبندی داده ها با بهره گرفتن از روش شبکه انجام گردید. برای شبکهبندی منطقه از تصویر ماهوارهای IRS و نرمافزار Arc GIS استفاده شده است. پارامترهای مورد استفاده در این پژوهش خاک، اطلاعات فرسایش، زمین‌شناسی، کاربری اراضی، پوشش گیاهی و حیات‌وحش بودهاند. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که روش شبکه برای فرایند تجزیه‌وتحلیل و جمعبندی داده ها و درنهایت زونبندی پارک ملی خشکی دریایی بوجاق روش مناسبی بوده است [۳].
صفویان و همکاران (۱۳۹۲) با بهره گرفتن از روش‌های تصمیمگیری چندمعیاره پژوهشی با عنوان انتخاب بهترین سناریوی بهبود کیفیت آب با بهره گرفتن از روش‌های تصمیمگیری چندمعیاره در حوزه آبخیز گرگانرود-استان گلستان انجام دادهاند. در این پژوهش ابتدا، ۹ پارامتر کیفی آب به‌عنوان متغیر وابسته و ۴۱ متغیر مستقل سیمای سرزمین انتخاب شدند و رابطه بین متغیرها از طریق تحلیل همبستگی و رگرسیون بررسی گردید. سپس، از آن میان با توجه به دیدگاه‌ها و اهداف مدیریتی مختلف در میان کارشناسان محیط‌زیست، ۵ فعالیت مدیریتی ممکن پیشنهاد گردید. سپس به‌منظور موازنه نتایج به دست آمده از اجرای سناریوهای تدوین شده و نیز تعیین سناریو یا سناریوهای برتر، فن تصمیم‌گیری چندمعیاره به کار گرفته شد. به این منظور پس از محاسبه مقدار معیارها در همه سناریوها، معیارهای یاد شده به کمک فرایند AHP وزندهی شد. سپس سناریوها با بهره گرفتن از روش TOPSIS برای تعیین برترین سناریوها، اولویت‌بندی گشت [۲۳].
۲-۲۰-۲ مطالعات خارجی
سانچز[۲۷] و همکاران (۲۰۰۳) در مطالعه‌ای با عنوان یکپارچگی و انزوای پارکهای ملی و ذخایر بیولوژیکی کاستاریکا، میزان پویایی و تغیر شکل اراضی را در اطراف این مناطق مورد بررسی قرار دادهاند. در این مطالعه با ایجاد یک بافر ۱۰ کیلومتر به دور این مناطق میزان جنگل‌زدایی و روند رشد ثانویه در داخل و اطراف مناطق حفاظت‌شده در بین سال‌های ۱۹۶۰-۱۹۹۷ بررسی شده است. نتایج نشان داد که در داخل پارک‌های ملی و ذخیره‌گاه‌های بیولوژیکی کاستاریکا میزان جنگل‌زدایی ناچیز است. در بافر ۵/۰ و یک کیلومتری تحت تأثیر جنگل‌زدایی موضعی قرار گرفتهاند، اما در بافر ۱۰ کیلومتری پیرامون مناطق در تمام مدت مطالعه جنگل‌زدایی معنی‌داری مشاهده شده است. این نشان می‌دهد که افزایش انزوای مناطق حفاظت‌شده باعث کاهش عملکرد این مناطق به‌صورت شبکه شده است [۴۵].
ساباتینی[۲۸] و همکاران (۲۰۰۷) یک روش کمی برای سرعت بخشی به زونبندی مناطق حفاظت‌شده ارائه کردهاند که پیامدهای اکولوژیکی احتمالی را هم در زونها در نظر میگیرد. این روش اصلاح شده روش زونبندی جنگلها می‌باشد که توسط Bos ارائه شده است. مدل بوس بر اساس قابلیت و کاربری اراضی و استعداد آن و همچنین میزان نفوذ از اراضی پیرامونی طراحی شده است اما اهداف حفاظتی تنوع اکولوژیکی مانند دسته‌بندی کور زون‌ها و ارتباط میان آنها و کاهش تکه‌تکه شدگی و حاشیه‌ها را درنظر نمی‌گیرد. در این مطالعه منطقه حفاظت‌شده به سلولهای مستطیلی شکل تقسیم شده و مطالبات ذینفعان به‌صورت کاربری اراضی مختلف نشان داده شده است [۵۸].
جنلتی[۲۹] و دورن[۳۰] (۲۰۰۸) در مطالعهای با عنوان زون بندی مناطق حفاظت‌شده برای حفاظت و استفاده: یک ترکیبی از ارزیابی چندمنظوره و چند معیاره، پارک ملی مارتینو در ایتالیا را زونبندی نمودهاند. در این مطالعه فن‌های تصمیم‌گیری و تجزیه تحلیل چند معیاره در یک زمینه مکانی برای پشتیبانی از زون بندی پارک ملی Martino ایتالیا بکار گرفته شده است. با توجه به مفاد قانون، پارک در سه سطح زونبندی می‌شود، اعم از حفاظت از طبیعت محض تا پیشرفت توریسم و تفرج. در این مطالعه ابتدا عناصر زونبندی مکانی به‌وسیله پارتیشن‌بندی پارک به واحدهای همگن زمین شناخته شدند. سپس تجزیه تحلیل تناسب اراضی مبتنی بر GIS برای هرکدام از سطوح حفاظت انجام شد. سپس در واحدهای اراضی متراکم شدند. درنهایت تخصیص اراضی با اختصاص یک سطح حفاظت به هر واحد انجام شد و پایداری نتایج از طریق تجزیه تحلیل حساسیت مورد بررسی قرار گرفت [۴۷].
مایورانو[۳۱] و همکاران (۲۰۰۸) تأثیر تغییر کاربری اراضی را در مناطق حفاظت‌شده ارزیابی کردهاند. در این مطالعه تغییر کاربری و پوشش اراضی را از ۱۹۹۰-۲۰۰۰ را با بهره گرفتن از دو نقشه پوشش CORINE land اندازه‌گیری شده است. برای این منظور کاربریها و پوشش اراضی را در دو رسته مصنوعی و طبیعی قرار داده شده است. کلاس مصنوعی پوشش و کاربری اراضی، (کلاس ۱، سطوح مصنوعی و کلاس ۲، مناطق کشاورزی) و کلاس طبیعی پوشش و کاربری اراضی (کلاس ۳، جنگل‌ها و مناطق نیمه طبیعی، طبقه ۴، تالاب و طبقه ۵، سیستم‌های آبی). برای هر منطقه کل تغییر کاربری و پوشش اراضی ( تعداد سلول هایی که از مصنوعی به طبیعی تغییر کرده و بالعکس) را حساب شده است. همچنین این تغییرات برای بافرهای متفاوت از ۱ تا ۵ کیلومتر پیرامون این مناطق در نظر گرفته شده است. نتایج این مطالعه نشان داده است که با افزایش سایز مناطق حفاظت‌شده تغییر بیشتر به سمت زیستگاه‌های طبیعی باشد و با سرعت کمتری به سمت زیستگاه‌های مصنوعی پیش رود. همچنین مشخص شد که میزان تغییر به سمت طبیعی در داخل مناطق حفاظت‌شده نسبت به نواحی اطراف این مناطق بیشتر است و در خارج مناطق تغییر به سمت مصنوعی بیشتر می‌باشد. و درنهایت مشخص شده است که مناطق بزرگتر هویت و پویایی خود را دارند اما منطقه کوچکتر بخشی از سیستم‌های اقتصادی اجتماعی بزرگتر است که از سرنوشت این سیستم‌ها پیروی می‌کند [۵۴].
هول[۳۲] و همکاران (۲۰۱۱) منطقه حفاظت‌شده Wolong زیستگاه گونه در معرض خطر پاندای غولپیکر در چین را با توجه به فشارهای انسانی مانند جاده‌ها، خانه‌ها، زیرساخت‌های گردشگری، دام، و تغییر پوشش جنگل زونبندی نمودهاند. توزیع پانداهای با توجه به طرح منطقه بندی در Wolong با بهره گرفتن از سه روش مکمل مورد بررسی قرار گرفت: ۱- ارزیابی تناسب زیستگاه پاندا در تمام زون‌ها، ۲- روی ‌هم گذاری داده‌های سرشماری پاندا و زون‌ها، ۳- خلاصهای از رفتار پاندای غولپیکر توسط GPS[33] با توجه به هرکدام از زونها. همچنین در رابطه با فشارهای انساتی با توجه به یک بافری اطراف کاربری‌های انسانی و مشخص کردن این محدوده، نقشه این مناطق مشخص شده است و درنهایت با روی هم‌گذاری نقشه های حضور پاندا، حضور انسان و مرزهای زونبندی، زونبندی منطقه حفاظت‌شده بازبینی شد. نتایج مطالعه نشان داد که در نظر گرفتن تناسب زیستگاه پاندا در خارج از زون مرکزی باعث بهبودی وضعیت پاندای غولپیکر می‌شود [۵۰].
پایکیهلک[۳۴] و هانسن[۳۵] (۲۰۱۲) با در نظر گرفتن یک بافر به دور مناطق حفاظت‌شده در امریکا میزان ازدست رفتگی زیستگاه ها را در خارج و داخل مناطق حفاظت‌شده بررسی کردهاند. در این مطالعه با شبیهسازی شرایط گذشته هریک از مناطق ۴گانه مطالعاتی، به‌عنوان یک مرجع محک برای مقایسه گذشته و حال ایجاد شد، سپس با همکاری مدیران پارک‌ها ۶ تا ۸ زیستگاه کلیدی در داخل و اطراف پارک‌ها شناسایی شده است. انواع کاربری‌های انسانی شامل جاده‌های اصلی و فرعی، مناطق تحت کشاورزی فعال، نواحی تجاری و صنعتی و مناطق مسکونی شناسایی شده به‌صورت لایه درآورده شده است. و درنهایت لایه شرایط زیستگاهی گذشته با لایه انسانی ترکیب شده و میزان تغییرات هرکدام از زیستگاه ها با توجه به اینکه در اراضی خصوصی واقع شدهاند یا در اراضی دولتی مشخص شده است. نتایج این مطالعه نشان داده است که زیستگاه های موجود در اراضی خصوصی بیشترین تغییر را تجربه کردهاند [۵۶].
بوترو[۳۶] و همکاران (۲۰۱۳) در مطالعه‌ای با عنوان استفاده از سیستم پشتیبانی تصمیم‌گیری فضایی چندمعیاره (MCSDSS) برای ارزیابی حفاظت از تنوع زیستی با بهره گرفتن از فن‌های اطلاعات مکانی مانند GIS و تحلیل چندمعیاره (MCA) فواید این دو فن را در کنار یکدیگر بررسی کردهاند. در این مطالعه معیارهای مختلف در تحلیل در نظر گرفته شده است و نتایج در فرم نقشه‌ها ارائه و از طریق نرم‌افزار IDRISI تحلیل شده است. بر اساس متدولوژی MCSDSS مدل در سه فاز توسعه یافته است: ۱- انتخاب معیار (فاکتورها و محدودیت‌ها) برای تحلیل و ایجاد نقشه‌های رستر ۲- ارزیابی وزن ۳- ترکیب نقشه‌ها و ایجاد نقشه نهایی. معیارها در این مطالعه عبارتند از نواحی حفاظت‌شده طبیعی، کیفیت اکوسیستم و طبیعت، ارزش‌های اکولوژیکی، فشارهای انسانی، پوشش اراضی و سیستم آبی و محدودیت برابر است با نواحی شهری. نتایج مطالعه برخی نتایج در مورد توسعه MCDSS را مشخص می‌کند و نشان می‌دهد شیوه بکار رفته ابزار مؤثری در ارائه حمایت از تصمیم‌گیری برای طراحی فضایی است [۴۳].
ژانگ[۳۷] و همکاران (۲۰۱۳) در مطالعهای با عنوان یکپارچهسازی فرایند مشارکتی با آنالیزهای چندمعیاره GIS برای زونبندی مناطق حفاظت‌شده در چین یک متدولوژی ارائه میدهند که در آن یک فرایند مشارکتی با سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) همراه با بهره گرفتن از یک فن آنالیز تصمیم‌گیری چند معیاره (MCDA) برای هدایت یک طرح زونبندی برای پارک ملی کوه‌های برفی یانان، ترکیب می‌شوند. فرایند مشارکتی ذی‌نفعان متعدد و کارشناسان فنی را برای اعمال اهداف مدیریتی درگیر می‌کند. برای پاسخگویی به این اهداف، معیارها و فاکتورهای مؤثر برای هر هدف مشخص شد و وزن دهی از طریق یک فرایند مشارکتی و توابع عضویت مجموعه فازی GIS برای ایجاد شیب هر کدام از معیارها انجام شد. سه نقشه تناسب مقدماتی تولید شدند و برای تولید نقشه نهایی تناسب روی ‌هم گذاری شدند و ۵ زون مدیریتی ( زون حفاظت محض، زون حفاظت اکوسیستم، بافر زون یا زون اکوتوریسم، زون خدمات پارک و زون استفاده باستانی ) مشخص و نقشه سازی شد [۶۳].
فصل سوم
مواد و روشها
در این فصل، ابتدا پناهگاه حیات‌وحش قمیشلو معرفی می‌شود، سپس به روش‌های به‌کاررفته در مطالعه پرداخته می‌شود.
۳-۱ منطقه مورد مطالعه
پارک ملی و پناهگاه حیات‌وحش قمیشلو در شمال غربی شهر اصفهان و در فاصله ۲۵ کیلومتری این شهر و ۱۵ کیلومتری شهرستان تیران و کرون قرار دارد. این پناهگاه بین ″۴۳ ′۵۹ ˚۵۰ تا ″۰۹ ′۲۸ ˚۵۱ طول شرقی و ″۰۵ ′۴۰ ˚۳۲ الی ″۲۴ ′۰۲ ˚۳۳ عرض شمالی واقع شده است. و مساحت آن حدود ۱۱۳۶۵۳ هکتار می‌باشد. این منطقه از غرب به روستاهای حسینآباد و تندران، از شرق به روستای جهادآباد و دو شهر دهق و علویجه و از سمت جنوب به دربند و از شمال به جاده آسفالته اصفهان – علویجه منتهی میگردد [۳۹]. شبکه زهکشی منطقه را یکسری آبراهههای فصلی سرگردان تشکیل میدهند که در چهار جهت شمالی، جنوبی، شرقی و غربی منطقه مورد مطالعه را زهکشی مینمایند. ارتفاعات منطقه نیز بهصورت پراکنده در جایجای آن قرار گرفتهاند، اما تراکم ارتفاعات در بخش جنوبی بیشتر است.بخش غربی منطقه دشتی و کم ارتفاع می‌باشد ولی این مناطق دشتی محدود به مناطق غربی نیست و در سایر نقاط حوزه و بخصوص قسمتهای میانی در لابلای ارتفاعات مختلف وجود دارند [۹]. مهمترین ارتفاعات آن عمرکوه، موسنان، زنگاری، دم زرد، اتابکی، دربند، کپه پلنگ و دم‌دراز می‌باشد. اختلاف درجه حرارت در این منطقه بسیار زیاد است و بالاترین درجه حرارت سالانه آن به ۴۰ در جه و پایینترین آن در زمستان به ۱۸ درجه زیر صفر میرسد. متوسط بارندگی سالیانه ۱۸۰-۱۹۰ میلیمتر بوده که مشخصه منطقه خشک با بارندگی اندک است. اقلیم منطقه سرد و خشک و در منطقه نیمه صحرایی واقع گردیده است. وجود آبشخورهای متعدد طبیعی یا انسان
ساخت در محدوده پناهگاه از عوامل مهم ارتقاء شرایط این منطقه می‌باشد. از منابع مهم آبی می‌توان به چشمه کرالیاس، چشمه کهوک، چشمه موشی، چشمه سنجد، چاه محمودی و چاه خرسک اشاره کرد. پناهگاه حیات‌وحش قمیشلو بهعنوان یک زیستگاه باارزش که گونه های متعددی از PESTAN(به خاطر محدودیت سایت در درج بعضی کلمات ، این کلمه به صورت فینگیلیش درج شده ولی در فایل اصلی پایان نامه کلمه به صورت فارسی نوشته شده است)داران بهخصوص کل و بز، قوچ و میش اصفهانی و آهوی ایرانی را در خود جای داده است. پناهگاه حیات‌وحش قمیشلو در میان زیستگاه های نواحی خشک ایران جایگاه بهخصوصی دارد و توانسته است گونه های متعددی از PESTAN(به خاطر محدودیت سایت در درج بعضی کلمات ، این کلمه به صورت فینگیلیش درج شده ولی در فایل اصلی پایان نامه کلمه به صورت فارسی نوشته شده است)داران بزرگ جثه را در مجاورت کلانشهر اصفهان در خود محافظت نماید. با توجه به مطالعات انجام شده توسط مهندسین مشاور پویش جامع و دفتر زیستگاه های طبیعی سازمان حفاظت محیط‌زیست تعداد ۳۸ گونه متعلق به ۶ راسته و ۱۶ خانواده و ۴ زیرخانواده در محدوده پناهگاه به‌صورت بومی و مهاجر حضور مییابند. از گونه های مهم PESTAN(به خاطر محدودیت سایت در درج بعضی کلمات ، این کلمه به صورت فینگیلیش درج شده ولی در فایل اصلی پایان نامه کلمه به صورت فارسی نوشته شده است)داران این منطقه می‌توان به گربه وحشی، پلنگ، شغال، کفتار، خرگوش، روباه، کاراکال، گورکن، موش، تشی و جربیل در این پناهگاه دیده می‌شود. یک گونه پرنده کمیاب به نام دلیجه کوچک در این منطقه زادآوری می‌کند. از مهمترین پرندگان پناهگاه می‌توان به قرقی، سارگپه، عقاب طلایی، کرکس، دال، بالابان، شاهین، تیهو، کبک، کبوتر چاهی، فاخته، قمری، سبزقبا، جغد کوچک، زنبورخورک، هدهد، هوبره (غیربومی یا مهاجر) و گنجشکسانان می‌توان نان برد. همچنین خزندگانی مثل لاکپشت خشکی، آگاما، انواعی از جکوها و مارهای سمی و غیرسمی در این منطقه دیده شدهاند. [۳۹]. پناهگاه حیات‌وحش قمیشلو در منطقه استپی از ناحیه بزرگ رویش ایران و تورانی قرار داشته و بوتهزارهای منطقه نشان دهنده سیمای کلی جامعه مناطق استپی می‌باشد. در این منطقه همچون سایر مناطق رویشی عوامل اقلیمی، خاکی و ژئومرفولوژی در پیدایش و استقرار جوامع گیاهی نقش اساسی داشته و در واقع جوامع گیاهی تحت تأثیر این عوامل تشکیل شده و به مرحله کلیماکس خود رسیدهاند [۹]. مطالعات انجام شده در این منطقه حاکی از این است که حدود ۳۵۰ گونه گیاهی در زیستگاه های این منطقه رویش می‌کند. در مناطق امن به علت جلوگیری از چرای مفرط دامها و قرق، گونه های خوش خوراک رویش فوقالعادهای داشته و سطح بیشتری از مراتع را پوشانده است. همچنین تعداد زیادی از گونه های داروئی و صنعتی در پناهگاه وجود دارد که از این لحاظ اهمیت خاصی دارند. در سالهای پرباران گونه های گیاهی پیازدار و همچنین گیاهان داروئی فرصت و موقعیت بهتری را برای رویش و زادآوری کسب نموده و سطح قابل توجهی را در منطقه پوشش میدهند. بخشی از محدو ده های زیستی پناهگاه حیات‌وحش قمیشلو که موقعیت طبیعی آنها ازنظر تخمریزی، جفتیابی، پرورش نوزادان، تغذیه، آبشخور و تأمین امنیت برای جانوران وحشی از اهمیت ویژهای برخوردار است، همچنین شرایط اکولوژیکی مناسبی را در منطقه ایجاد کردهاند، به‌عنوان مناطق امن درنظر گرفته شدهاند و مورد حفاظت قرار گرفتهاند. این زیستگاه ها با بهرهمندی از سیمای طبیعی بهترین نقاط زیستگاهی را در حوزه قمیشلو به خود اختصاص داده است و هرگونه تغییر در این مناطق ضریب آسیبپذیری گونه را شدت بخشیده و باعث محدود شدن ذخیره ژنی می‌شود.
۳-۱-۱ مناطق امن پناهگاه حیات وحش قمیشلو
پناهگاه حیات‌وحش قمیشلو دارای سه منطقه امن می‌باشد که در زیر شرح داده شدهاند.

 

جهت دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.

 

 

    • منطقه امن کرالیاس با مساحتی برابر ۴۷۱۲ هکتار، در شرق منطقه و در مجاورت پاسگاه شاهماهور قرار دارد. زیستگاه های دشتی، تپه ماهوری، و ارتفاعات نسبتاً مرتفع، برای حضور گونه های شاخص جانوری ازجمله آهوی ایرانی، قوچ و میش اصفهان و کل و بز مأمنی مناسب میباشند. بیشترین جمعیت موجود در این منطقه آهو می‌باشد. علاوه بر جانوران مذکور، گونه های دیگری از حیات‌وحش مانند تیهو و کبک و پرندگان شکاری هم در این منطقه قابل ذکر هستند.

 

    • منطقه امن سلاخی و کهوک به مساحت ۲۱۰۰ هکتار در قسمت جنوب منطقه قرار دارد. قسمتهایی از این منطقه کوهستانی و مرتفع بوده که زیستگاه مناسبی برای کل و بز و قوچ و میش و در دامنههای دشتی برای آهو می‌باشد. گونه های گوشتخوار نظیر پلنگ نیز در این محدوده حضور دارند. بیشترین جمعیت حیات‌وحش در این منطقه مربوط به قوچ و میش و کل و بز می‌باشد. از پرندگان نیز کبک و تیهو و پرندگان شکاری در این ناحیه وجود دارند.

 

  • منطقه امن زلول و لاسمیان با مساحتی برابر ۳۱۰۲ هکتار، در قسمت غربی پناهگاه واقع شده است. این منطقه کاملاً کوهستانی بوده و در فصل زمستان پوشیده از برف می‌شود. این منطقه زیستگاه تابستانی بسیار مناسبی برای گونه های علفخوار کوه زی مانند قوچ و میش و کل و بز می‌باشد. از گونه های دیگر موجود در این منطقه می‌توان به پلنگ، گرگ و کفتار و همچنین پرندگان شکاری و لاشخورها اشاره نمود [۳۹].

 

شکل شماره ۳-۱ موقعیت جغرافیایی منطقه مورد مطالعه را همراه با بافر ۱۰ کیلومتری، در تقسیمات سیاسی- اداری کشور را نشان می‌دهد.

شکل ۳-۱ موقعیت جغرافیایی منطقه مورد مطالعه
۳-۱-۲ تاریخچه منطقه
در سال ۱۳۴۳ منطقه قمیشلو به وسعت ۳۷ هزار هکتار توسط کانون شکار ایران به‌عنوان منطقه حفاظت‌شده اعلام شد. در سال ۱۳۵۰ توسط شورای عالی شکاربانی و نظارت بر صید به پناهگاه حیات‌وحش تغییر عنوان پیدا کرد که شامل سه منطقه امن بود. در سال ۱۳۷۴ نیز طبق مصوبه شماره ۱۴۳ مورخ ۶/۷/۷۴ شورای عالی حفاظت محیط‌زیست با الحاق دو منطقه حفاظت‌شده و شکار ممنوع، پناهگاه حیات‌وحش قمیشلو با مساحت ۸۶۶۸۵ هکتار به تصویب رسید و درنهایت در سال ۱۳۸۶ بر اساس مصوبات بیست و هشتمین جلسه شورای عالی حفاظت محیط‌زیست با الحاق سه منطقه امن کرالیاس، کهوک و لاسمیان به وسعت ۳۰۰۶۹ هکتار، این پناهگاه به پارک ملی ارتقاء پیدا کرد. در حال حاضر وسعت این منطقه ۱۱۳۶۵۳ هکتار می‌باشد [۳۹].
یکی از بزرگترین معضلات موجود در پناهگاه حیات‌وحش قمیشلو، عبور کنارگذر غرب اصفهان در دل این منطقه می‌باشد که پناهگاه را به دو بخش تقسیم کرده است. بخشی از زیستگاه های حیات‌وحش شامل کوههای خمینیشهر، سورآهنگ، دره خرم، دره زندان، گذار آهو و کوه رگی را بهعنوان زیستگاه زمستانه برخی گونه های حیات‌وحش، توسط این آزادراه از منطقه جدا شده و ارتباط بین زیستگاه های دوطرف را از بین برده است. قبل از احداث آزادراه پیشنهاد‌هایی برای کم شدن اثرات آن بر منطقه (ازجمله احداث سه پل روگذر، نصب علائم هشدار دهنده، فنس کشی در دوطرف جاده در دو ردیف با فاصله از هم) ارائه شده است که هیچ کدام عملی نشدهاند. مشخصات این آزادراه در جدول ۳-۱ آورده شده است [۳۹].
جدول ۳-۱ مشخصات آزادراه عبوری از پناهگاه حیات‌وحش قمیشلو

 

Add a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *