پایان نامه ها

پایان نامه با کلید واژگان کنش اجتماعی، شناخت اجتماعی، تحقیق کیفی

نخبگان مسلط، بدان‌ها عرضه می‌شود، نمی پذیرند (الکساندر، 287:1390) در این تحقیق ما در پی تحلیل دریافت مردم قایمشهر ‌‌(مازندران) از موسیقی مازندران هستیم. نگارنده برآن است تا دریابد مخاطب مازندرانی چگونه معنا و محتوای موسیقی مازندران را رمزگشایی می‌کند. و این نوع دریافت و رمزگشایی چه تاثیری بر مصرف موسیقی آنان خواهد گذاشت.

فصل چهارم
روش پژوهش

4-1 مقدمه
محقق شدن هر تحقيق اجتماعي نيازمند انتخاب روش تحقيق مناسب است‌. بنابرين محقق مي‌بايست با توجه به موضوع، سوالات و نظريه‌ي تحقيق روشي درست را جهت انجام تحقيق برگزيند. براين اساس با توجه به اينكه ما در اين تحقيق برآنيم كه تحليل دريافت مخاطبان از موسيقي مصرفي‌شان و تاثير عوامل مختلف بر ميزان مصرفشان را دريابيم و با توجه به اينكه افراد متفاوت بر اساس پس زمينه‌هاي فكري و موقعيت‌هاي اجتماعي متفاوت، داراي خوانش‌هاي متفاوتي هستند نيازمند روشي هستيم كه بوسيله آن به اعماق ذهن مخاطب رفته و معناي عميق نهفته در ذهن افراد از تجربه مصرف موسيقي را دريابيم و همه اينها ما را نيازمند به استفاده از روش تحقيق كيفي مي‌كند‌. در واقع «اين نوع تحقيق، تحقيقي است كه اطلاعات خود را با ارجاع به عقايد، ارزش‌ها و رفتار‌ها در بستر اجتماعي دست نخورده به دست مي‌آورد.» (محمدپور، 93:1392) بوسيله روش تحقيق كيفي ما مي‌توانيم بي واسطه با موضوع تحقيق ارتباط برقرار كنيم و به واقعيت اجتماعي پي ببريم، و با درك بهتر شرايط و بستر اجتماعي‌اي كه پديده اجتماعي در آن رخ مي‌دهد، به تحقيق موضوع مورد نظر بپردازيم و اينكه دريابيم افراد براساس پس زمينه‌هاي اجتماعي و ذهني مختلف به چه ميزان مصرف موسيقي محلي دارند و چه دريافت و خوانشي از اين نوع موسيقي دارند.
4-2 روش كيفي
در مورد مصرف موسيقي اگرچه تحقيق‌هاي كمي‌مي‌تواند تا حدي از نظربررسي ميزان مصرف و تيپولوژي مصرف و مصرف‌كنندگان، موثر باشد ولي از آنجا كه مصرف موسيقي با روح و روان وذهن بشر سرو كار دارد، نيازمند روشي هستيم كه با نوعي مطالعه درون‌نگر در توصيف معنا‌هاي عميقي كه افراد از مصرف موسيقي و كالا‌هاي فرهنگي به دست مي‌آورند، به نوعي به تفسير رمزگشايي مخاطبان از موسيقي محلي بپردازيم و در يابيم كه آنها اساساً از مصرف اين نوع موسيقي چه درك و دريافتي دارند‌. و عملاً دست‌يابي به اين ظرفيت‌هاي روش‌شناختي از طريق روش كيفي امكان‌پذير خواهد بود. «در الگوی کیفی، واقعیت‌های اجتماعی برساخته اجتماع و متکثر است. واقعیت ذهنی، فردی و اجتماعی در کنار هم قرار می‌گیرد. در تحقیق کیفی، موضوع، معمولا بر روش مقدم است. متغیرها پیچیدگی خاص خودش را دارد و دیدگاه درونی خواهد بود» (روحانی، 1388)‌. در مورد ضرورت روش كيفي فليك (1391) معتقد است تغييرات سريع اجتماعي و در نتيجه آن تنوع زيست جهان‌ها امروزه محققان را با دنيا‌هاي اجتماعي و ديدگاه‌هاي جديدي مواجه مي‌سازد و اين مسائل به قدري نوظهورند كه روش شناسي‌هاي قياسي سنتي و.‌.. ديگر پاسخ‌گو ‌نيست. بنابر اين به منظور مطالعه معاني ذهني و اعمال و تجربه‌هاي روزمره زندگي محققان ناگزير از استفاده از روش تحقيق كيفي هستیم. .«روش تحقيق كيفي روشي است كه بر يك ديدگاه فلسفي تفسيرگرايانه مبتني است وتوجه آن به چگونگي تفسير،درك،تجربه و به وجود آمدن جهان اجتماعي معطوف است.در ضمن پژوهش كيفي بر آن گونه از روش ها‌ي تحليل و تبيين استوار است كه در آن ها به درك عميق،پيچيدگي،جزئيات و بافت پديده هاي مورد مطالعه تاكيد مي‌شود»(شريفي،270:1380)
در واقع رويكرد‌هاي روش تحقيق كيفي را مي‌توان به سه ديدگاه تقسيم نمود : مرجع نظري دسته اول كنش متقابل نمادين و پديدارشناسي است كه نويسندگاني مانند لودرس و ريكرتز (1986) اين رويكرد را «ديدگاه‌هاي افراد مورد بررسي» مي‌نامند. دومين گروه عمده به لحاظ نظري در روش‌شناسي ‌قوم نگارانه و برساخت گرايي ريشه دارند و به امور عادي و روزمره و نحوه ساختن واقعيت اجتماعي توجه نشان مي‌دهد و سومين مرجع نظري ساختارگرايي يا روان كاوي است كه وجود ساختارها سازوكارهاي ناخودآگاه رواني و آرايش‌هاي اجتماعي پنهان را فرض مي‌گيرند ‌‌(فليك، 23:1391)‌.
ديدگاهي كه دراين پايان نامه به لحاظ روشی مورد استفاده قرار می‌گیرد، تحقيق كيفي از رويكرد نوع اول می‌باشد. « داده‌هاي اين نوع تحقيق از طريق مشاهده، مصاحبه يا تعامل‌هاي شفاهي گردآوري شده و متمركز بر معاني و تفسير‌هاي مشاركت‌كنندگان در آن است». ‌‌(محمدپور، 93:1391)
طرح‌هاي تحقيق كيفي از نوع پديدار‌شناسي ‌هم يك رويكرد فلسفي و هم يك روش تحقيق تلقي مي‌شود. و در اين رويكرد بر تفهم ذات و معناي پديده‌ها بر اساس ويژگي‌هاي خود آن پديده‌ها تاكيد مي‌شود. رويكردي است توصيفي، تفسيري و باز انديشانه براي درك ذات و ماهيت تجربه زيسته افراد و تمركز بر تجربه‌ها و رفتارهاي متعارف و معمولي زندگي روزمره افراد و گروه‌هاي اجتماعي از ملزومات اين روش است‌. ‌‌(همان)

مطلب مشابه :  پایان نامه ارشد دربارهامام صادق

4-2-1 مصاحبه نيمه ساخت‌يافته
هارل و بريدلي11 ‌‌(2009) معتقدند مصاحبه‌ها مي‌توانند شامل انواع مختلف جمع آوري اطلاعات باشند.
1-مصاحبه براي جمع آوري نظر، ايده و دريافت مخاطبان
2-مصاحبه براي جمع آوري اطلاعات زمينه‌اي مخاطبان
3- مصاحبه‌اي كه شامل هردو مورد بالا مي‌شود
با اين توضيح تحقيق حاضر بيشتر از نوع اول و درمورد دريافت مخاطب
ان مي‌باشد‌. ويژگي‌هاي روش تحقيق كيفي و رويكرد پديدارشناختي در اين تحقيق ايجاب مي‌كرد به منظور سهولت در دسترسي به اطلاعات و همچنين رسيدن به خوانش‌هاي جديد از دريافت مخاطبان و همچنين تعميق در موضوع تحقيق و تمركز بر اهداف پژوهش از مصاحبه‌هاي نيمه‌ساخت‌يافته استفاده شود چراكه اين تكنيك ظرفيت‌هاي روش شناختي‌اي را براي محقق بوجود مي‌آورد كه در مصاحبه و گفتگويي تقريبا باز به عمق تفكر و نگرش و بينش مصاحبه شونده از موضوع مورد نظر برسد و در عين حال با وارسي لحظه به لحظه از جريان مصاحبه و با طرح پرسش‌هاي “چرا؟” از فرد بخواهد كه در مورد بينش ذهني و طرح موضوعي ديدگاه‌هاي خود توضيحات بيشتري ارائه بدهد‌. در اين نوع مصاحبه كه داراي موضوع مذاكره‌اي –ذهني است‌. در نتيجه تعامل بين محقق و سوژه مورد بررسي، يافته‌ها به صورتي شفاهي و بياني خلق و تفسير مي‌شوند. درواقع مصاحبه شونده با كمك محقق در نگاهي تحليلي‌تر به توصيف تجربه‌هاي زيست شده خود مي‌پردازد و از سويي ديگر محقق نيز هر لحظه با در اختيار گرفتن اطلاعات جديد از مصاحبه شوند در جريان مصاحبه به بخش‌هاي پنهان شده مصاحبه پي برده و سير مصاحبه را در آن بخش پيگيري مي‌كند. « اين نوع مصاحبه با استفاده از راهنماي مصاحبه صورت مي‌گيرد؛يعني فهرستي از سوال‌ها و موضوع‌هاي مكتوبي كه بايد در يك توالي خاص دنبال شوند (محمدپور، 161:1392) مصاحبه نيمه سازمان يافته تكنيكي است براي جمع آوري داده‌هاي كيفي اين تكنيك به مصاحبه شونده اجازه مي‌دهد كه در مورد نكته نظر‌هاي خود و يا موضوعات ويژه صحبت كند و در حين مصاحبه، محقق مي‌تواند با بكار بردن عباراتي همچون ( در باره اين موضوع بيشتر توضيح دهيد) و يا ‌‌( شما چند لحظه پيش گفتيد‌. .‌. . مي‌توانيد بيشتر توضيح دهيد) مي‌تواند به عمق رفتار و نگرش فرد مصاحبه شونده راه يابد. در اين نوع مصاحبه ها، مصاحبه شونده با ايجاد فضاي مناسب و مورد توافق دوطرف جريان مصاحبه را به شكل يك گفتگوي صميمانه تغيير مي‌دهد. در اين تكنيك محقق در جريان مصاحبه تلاش مي‌كند سوالات را بر اساس پاسخ‌هاي مصاحبه شونده اصلاح كند، وارسي كند و يا به گونه‌اي ديگر و بهتر طرح كند‌. مفروض‌هاي موجود در سوال‌هاي تحقيق به صورت يك پيشنهاد در اختيار مصاحبه شونده قرار مي‌گيرد كه ممكن است براساس تناظر يا عدم تناظر با نظر شخصي او پذيرفته و يا رد شود همچنينن روابط ميان سوالات مصاحبه كمك مي‌كند دانش ضمني مصاحبه شونده شفاف‌تر و صريح‌تر گردد. .«درمصاحبه نيمه سازمان يافته كه مصاحبه عميق نيز ناميده مي‌شود،هدف اين است كه گفتگوها به صورت باز انجام شودو به مصاحبه شوندگان اجازه داده مي‌شود كه عقايد و افكار خود را با كلمات مخصوص خود بيان كنند»(استربرگ،108: 1384)
‌‌(فليك، 1391) موارد زير را به عنوان ويژگي‌هاي كلي اين نوع مصاحبه مي‌توان برشمرد:
1-ترتيب سوال‌ها اهميت كمتري دارد
2- تلاش مي‌شود در محيطي راحت و با رابطه‌اي دوستانه‌تر با شركت كننده انجام گيرد
3- مصاحبه كننده آزاد است تا حوزه‌هاي جالبي كه بوجود مي‌آيد را بررسي كند و اجازه مي‌دهد مصاحبه وارد حوزه‌هاي جديدي شود.
4- مصاحبه مي‌تواند علايق يا دلبستگي‌هاي شركت كننده را دنبال كند. ‌‌(جمال كاظمي، 1391)
براي انجام اين نوع از مصاحبه جاناتان اسميت و مايك آزبرن (2007، به نقل از جمال كاظمي‌1391) موارد زير را پيشنهاد مي‌كنند :

مطلب مشابه :  پایان نامه ارشد با موضوعساختار قدرت، تستوسترون، منابع حقوق

1- پس از مشخص شدن حوزه كلي مصاحبه به موضوعاتي كه مصاحبه مي‌بايست آن را پوشش دهد فكر شود
2- موضوع‌ها به مناسب ترين ترتيب در نظر گرفته شوند. به طور مثال موضوع‌هاي حساس‌تر را براي انتهاي مصاحبه پيش بيني كرد تا فرصتي باشد كه پاسخ دهنده آرام و راحت به آن موضوع نزديك شود.
3- به سوالات مناسب مربوط به موضوعات فكر شود.
4- درباره توضيحات ممكن براي بعضي از سوال‌ها كه براي تفهيم پاسخ دهنده ممكن است نياز شود، از قبل فكر شود. دركل در اين نوع مصاحبه ترغيب كردن شخص به صحبت كردن درباره موضوع با كمترين توضيح از طرف مصاحبه كننده همواره توصيه مي‌شود.
5- مصاحبه كننده بهتر است با كلي ترين سوالات ممكن شروع ككند با اين اميد كه پاسخ دهنده بتواند درباره آن موضوع صحبت كند. درصورت متوجه نشدن پاسخ دهنده و يا پاسخ‌هاي كوتاه و غير مستقيم و بي ربط مصاحبه كننده سوالات جزيي‌تر و روشن تري را طرح كند.
6- بهتر است سطح سختي، وضوح و لحن سوالات با انجام يك مصاحبه آزمايشي با يك همكار و گرفتن واكنش وي برسي و امتحان شود.
7- سوال‌ها بي طرف باشد نه اينكه هدايت كننده يا داراي بار ارزشي باشند.
8- از سوالات باز و نه بسته استفاده شود.
9- هر بار يك سوال پرسيده شود و مصاحبه كننده تاثير مصاحبه بر روي افراد را زير نظر بگيرد.
10-ترجيحا مصاحبه ضبط شده و سپس متن مصاحبه بر روي كاغذ پياده شود. در حاشيه صفحاتي كه متن مصاحبه پياده مي‌شوند، در هر دو طرف، فضايي مناسب در نظر گرفته شود تا نظرات تحليلي در داخل آن حاشيه‌ها آورده شود.
11-لازم است همه حرف هي گفته شده لحاظ شوند. مثل شروع‌هاي نامناسب. مكث‌هاي مهم، خنده‌ها و بغض‌ها و‌. .‌. .
4-3 تحلیل پدیدار‌شناختی تفسیری 12
پديدارشناسي تفسيري به معاني و روابط دانش و زمينه آن با يكديگر مي‌پردازد و اساسا تفسير پديده‌هايي را برعهده دارد كه به صورت مكتوب درآمده‌اند. براساس ديدگاه تفسيري، واقعيت مشروط به تجربه انسان و تفسير او است. انسان از طريق تجربه مي‌توان
د دانش مربوط به واقعيت را در ذهن خود بسازد. پژوهشگر از طريق تعامل با موضوع در دست مطالعه به شناخت آن مي‌پردازد (فاين، 2002 به نقل از فتحي، 1384)
تحلیل پدیدار شناختی تفسیری (IPA) در رشته روانشناسی مورد استفاده قرار گرفت و به لحاظ تئوریکی در واقع‌گرایی انتقادی و پارادایم شناخت اجتماعی ریشه دارد. هدف این رویکرد آن است که افراد چگونه دنیای اجتماعی و شخصی‌شان را می‌سازند و چه درکی از موقعیت‌های زندگی خود دارند. به عبارتي ديگر« IPA رويكرد مناسبي است براي فهم اين قضيه كه افراد چگونه موقعيت‌هايي كه با آن روبرو هستند را دريافت مي‌كنند وچگونه بر اساس آن دريافت دنياي اجتماعي و شخصي‌شان را مي‌سازند.» (اسميت و اوزبرن13، 55:2007) براساس این روش محقق می‌تواند با نزدیک شدن به دنیای ذهنی و درونی فرد به عمق معنای کنش اجتماعی او دست یابد و شرکت کننده را به تلاش وا دارد تا دنیای شخصی و یا احساسات و درک خود از هرآنچه در پیرامونش اتفاق می‌افتد را بفهمد و آن را توصیف کند. «روش IPA می‌تواند به منظور توصیف تجارب عمیق انسانی بکار برده شود. بوسیله این تکنیک می‌توان تئوری‌ها ومدل‌ها را توسعه بخشید واین امر به فهم بهتر

دیدگاهتان را بنویسید