پایان نامه ها

عهدنامه مالک اشتر

شکل 1-4 : نمودار محوري تقوا
جدول 2-4 : خصوصيات شخصي لازم در مديريت اسلامي (مقوله عدالت)
گزاره
مفهوم
مقوله
مقوله کلي
13- نسبت به خداوند و نسبت به مردم از جانب خود و از جانب افراد خاص خاندانت و از جانب رعايايي که به آنها علاقمندي انصاف به خرج ده اگه اگر چنين نکني ستم نموده اي
پرهيز از ظلم به بندگان خدا بخاطر علاقه به خود و وابستگان
دوري از ستم
عدالت
24- بايد محبوبترين کار ها نزد تو اموري باشند که با حق و عدالت موافق تر و با رضايت عامه هماهنگ تر است.
حق و عدالت
رضايت عامه
عدالت
38- و نيز هر يک از نيازمندان به مقدار اصلاح کارشان بر والي حق دارند.
حق نيازمندان
اداي حق
عدالت
1- 8 4 – بدان برترين چيزي که موجب روشنايي چشم زمامداران مي شود، برقراري عدالت در همه بلاد و آشکار شدن علاقه رعايا نسبت به آنهاست. 19 20
برقراري عدالت
وفاداري مردم به حکومت
عدالت
1-8 5- سپس بايد زحمات هر کدام از آن ها را به دقت بداني. و هرگز زحمت و تلاش کسي از آنان را به ديگري نسبت ندهي.
زحمات هر کدام
برخورد منصفانه
عدالت
6-8 6- بنابراين از احتکار به شدت جلوگيري کن… بايد معاملات با موازين عدل صورت گيرد با نرخ هايي که نه به فروشنده زيان رساند و نه به خريدار!
جلوگيري از احتکار
جلوگيري از احتکار
عدالت
7-8 7-. ..چرا که ميان رعايا يا اين گروه از همه به احقاق حق محتاج ترند و بايد در اداي حق تمام افراد در پيشگاه خداوند عذر و دليل داشته باشي!
اداي حق نيازمندان
اداي حق
عدالت
7-8 8- ملتي که حق ضعيفان از زورمندان در ميان آنان با صراحت گرفته نشود هرگز پاک و پاکيزه نمي شود و روي سعادت نمي بيند.
حق ضعيفان
اداي حق
عدالت
910 – ريشه ستم آنان را با قطع وسايل از بيخ برکن و به هيچ يک از اطرافيان و بستگان خود، زميني از اراضي مسلمانان وامگذار
اعمال ضوابط بجاي روابط
جلوگيري از ستم
عدالت
1010- حق را درباره آنها که خواهان حقند چه خويشاوند و چه بيگانه رعايت کن و…
اعمال ضوابط بجاي روابط
جلوگيري از ستم
عدالت
7-8 11- خدا را ! خدا را! در مورد طبقه پايين آن ها که راه چاره ندارند يعني مستمندان و نيازمندان… و قسمتي از غلات و خاصه جان اسلامي را در هر محل به آنها اختصاص ده و بايد حق همه آنها را مراعات کني
حق نيازمندان
اداي حق
عدالت
4-8 12-. . و نيز مي تواني با اين عمل که آنها را به عدالت و مهرباني عادت داده اي به آنان مطمئن باشي چرا که گاهي براي تو گرفتاري هايي پيش مي آيد که بايد بر آنها تکيه کني
عدالت و مهرباني
وفاداري مردم به حکومت
عدالت
5-12 13- از امتياز خواهي براي خود در آنچه مردم در آن مساوي هستند بپرهيز..

امتياز خواهي

پرهيز از امتيازخواهي

عدالت

2-5-4- مفهوم عدل و عدالت
عدل در لغت به معناي ميانه روي در کارها، حد وسط دو امر مخالف و متناقض، برابري و همساني است (اتابکي، 1380، 1829). مجموعاً سه معني و يا سه مورد استعمال براي اين کلمه وجود دارد:
الف- موزون بودن. در قرآن کريم آمده است: “والسماء رفعها و وضع الميزان” (الرحمن، آيه7). در تفسير اين آيه مفسّران گفته اند مقصود اين است که در ساختمان جهان رعايت تعادل شده است، در هر چيز از هر ماده اي به قدر لازم استفاده شده است، فاصله ها اندازه گيري شده است.
ب- معني دوم عدل تساوي و نفي هرگونه تبعيض است.
ج- رعايت استحقاق ها و عطا کردن به هر ذي حقي آن چه استحقاق آن را دارد. معني حقيقي عدالت اجتماعي بشري، يعني عدالتي که در قانون بشري بايد رعايت شود و افراد بشر بايد آن را محترم شمارند همين معني است. از نظر حکماي الهي مفهوم حقيقي عدل که هم درباره ي خداوند صادق است و هم درباره ي بشر همين است (مطهري، 1353، 17-13).
منظور از عدالت در اين پژوهش، عدالت به معناي سوم آن، يعني عدالت اجتماعي است. در باب اين نوع از عدالت هم در قرآن و هم در روايات وارده از ائمه معصومين، آيات و احاديث فراواني وارد شده است، که در ذيل به چند مورد از آنها اشاره مي شود:
خداوند در سوره نساء در آيات 3و 129 مي فرمايد:”خداوند به شما فرمان مي دهد که امانت ها را به صاحبان آن ها بازگردانيد، و چون بين مردم داوري مي کنيد، دادگرانه داوري کنيد، خداوند به امري نيک پندتان مي دهد، که خداوند شنواي بينا است.”
رسول خدا صلي الله عليه و آله وسلم فرمود:”العَدلُ جنّه واقيه وجنّه باقيه” عدالت سپري نگهدارنده و بهشتي جاودانه است (مجلسي، 1403، ج 77، 167).
اميرالمؤمنين عليه السلام مي فرمايد: “اين عداالت است که ملت ها را به بندگي و اطاعت مي کشد.” و هم چنين از آن حضرت است که “عدالت پايه اي است که استواري جهان به آن است” (مجلسي، 1403، ج 78 ، ص83).
يکي از مقوله هاي مهم در اين پژوهش که امام علي(ع) کراراً به آن سفارش مي کنند و يکي از خصوصيات لازم و ضروري مديريت به شمار مي رود، مقوله ي عدالت است. جملاتي که نشان دهنده ي مفهوم عدل و عدالت در عهد نام? مالک اشتر است، در جدول قبل ارائه شده است.نمودار محوري اين مقوله نيزبه شکل زير مي باشد.

مطلب مشابه :  منابع تحقیق دربارهگلدهي، ميوه، تشكيل

شکل 2-4 : نمودار محوري عدالت

جدول
3-4:خصوصيات شخصي لازم در مديريت اسلامي (مقوله تدبير)
گزاره
مفهوم
مقوله
مقوله کلي
15-. ..زيرا مردم عيوبي دارند که والي در ستر و پوشاندن آن عيوب از همه سزاوارتر است.
ستر و پوشاندن
رازداري
تدبير
25- با برخورد خوب عقده آنها را که کينه دارند بگشا و اسباب هر دشمني و عداوت را از خود قطع کن!
قطع اسباب کينه
برخورد خوب
تدبير
35- از آن چه برايت روشن نيست تغافل نما!
تفافل نما
تغافل
تدبير
45- به تصديق سخن چينان تعجيل مکن ! زيرا…
سخن چينان
ردسخن چينان
تدبير
5-8 5- سپس در انتخاب اين منشيان هرگز به فراست و خوش گماني خود تکيه مکن،…
تکيه مکن
دوري از خوش
بيني
تدبير
610- و هر گاه رعايا نسبت به تو گمان بد برند، افشاگري کن! و با صراحت بدبيني آن ها را از خود برطرف ساز…
افشاگري
صراحت بيان
تدبير
711- اما زنهار !زنهار! سخت از دشمنت پس از بستن پيمان صلح برحذر باش! بنابراين دورانديشي را بکار گير و…
برحذر باش
دورانديشي
تدبير
811- هرگز پيماني را مبند که در تعبيرات آن، جاي گفتگو باقي بماند و بعد از تأکيد و عبارات محکم،عبارات سست و قابل توجيه به کار مبر که اثربخشي آن را خنثي مي کند.
عبارات محکم
دور انديشي
تدبير
5-12 9- از تغافل از آنچه مربوط به تو است و براي همه روشن است برحذر باش چرا که… به زودي پرده از روي کارهايت برکنار مي رود.
تغافل
صراحت بيان
تدبير
5-12 10- و براي جلوگيري از اين کار مخصوصاً توجه به زبانت داشته باش که سخني بدون فکر نگويي
توجه به زبان
سخن با تدبّر
تدبير

3-5-4- مفهوم تدبير
در لغت نامه دهخدا تدبير به معناي انديشه کردن در عاقبت کار، پايان کار را نگريستن و در پس کاري درآمدن و در عقب کاري غورکردن و نيکو انديشيدن آورده شده است (دهخدا،1370،تدبير).
امام علي(ع) فرموده اند: “انديشيدن در هر کار پيش از ورود به آن، از لغزش ايمن مي سازد” (خوانساري، 1360، ج2، ص69).
ويا در جاي ديگر مي فرمايند:
“پيشوا و رهبر به قلبي انديشمند، و زباني گويا، و دلي که براقام? حق استوار باشد نيازمنداست” (خوانساري،1360، ج2،ص472).
وباتوجه به گزاره هاي موجود در عهدنامه مالک اشتر مي توان اظهار داشت که وجود تدبير، درايت وخردمندي در هر امري لازم است و در ادار? امور جامعه از شروط اوليه است که بدون آن هيج چيز سامان نمي يابد. در ذيل به چند مورد از گزاره هاي موجود در متن عهدنامه که نشان دهنده تدبير وتفکر است، اشاره مي شود:
“امّا زنهار! زنهار! سخت از دشمنت پس از بستن پيمان صلح برحذر باش! چراکه دشمن گاهي نزديک مي شود که غافلگير سازد، بنابراين دورانديشي را بکار گير و در اين موارد، روح خوش بيني را کنار بگذار،…”
“هرگز پيماني را مبند که در تعبيرات آن، جاي گفت وگو باقي بماند و بعد از تأکيد و عبارات محکم، عبارات سست و قابل توجيه به کار مبر که اثرآن را خنثي مي کند.”
“… وهرگاه رعايا نسبت به توگمان بد برند، افشاگري کن! وعذرخويش را در موردآن چه موجب بدبيني شده آشکارا باآنان در ميان گذار و با صراحت بدبيني آن ها را از خود برطرف ساز….”

مطلب مشابه :  پایان نامه با موضوعدرآمدهای نفتی، افزایش درآمد، مالیات بر درآمد، کشورهای در حال توسعه

شکل 3-4 : نمودار محوري تدبير

جدول 4-4 : خصوصيات شخصي لازم در مديريت اسلامي (مقوله شرح صدر)
گزاره
مفهوم
مقوله
مقوله کلي
12- هر گز از عفو و بخششي که نموده اي پشيمان مباش و…
پشيمان مباش
صلابت و استواري در امور
شرح صدر
5-8 2- بايد براي هر نوعي از کارها يک رئيس انتخاب کني! رئيسي که کارهاي مهم وي را مغلوب و درمانده نسازد و کثرت کارها او را پريشان و خسته نکند و…
کثرت کارها
تحمل کار زياد
شرح صدر
32- و نيز هرگز نسبت به کار خشم آلودي که پيش مي آيد و راه چاره دارد سرعت به خرج مده
کار خشم آلود
کظم غيظ
شرح صدر
48- و هرگز والي از اداي آن چه او را ملزم به آن ساخته خارج نخواهد شد جز با اهتمام و کوشش و استعانت از خداوند و مهيا ساختن خواه بر ملازمت حق و شکيبايي و استقامت در برابر آن خواه بر او سبک باشد يا سنگين

شکيبايي و استقامت

شکيبايي در اه حق

شرح صدر
1-9 5- فرمانده سپاهت را کسي قرار ده.. از کساني که دير خشم مي گيرند و عذر پذيرترند…
عذر پذير ترند
کظم غيظ
شرح صدر
1-8 6-. ..نسبت به ضعفا رئوف و مهربان و در مقابل زورمندان قوي و پرقدرت،
رئوف و مهربان
رئوف نسبت به مستضعفان و قوي در مقابل زورمندان
شرح صدر
1-8 7- از کساني که مشکلات آن ها را از جاي به در نمي برد و ضعف و نرمش آنها را از کار باز نمي دارد.
مشکلات
صبر و تحمل
شرح صدر
2-8 8- از کساني که مراجعه فراوان، آن ها را در تنگنا قرار ندهد
مراجعه فراوان
صبر و تحمل
شرح صدر
2-8 9- و برخورد مخالفان را با يکديگر او را به خشم و کج خلقي وا ندارد.
خشم و کج خلقي
کظم غيظ
شرح صدر
7-8 10 – چرا که هرگز کارهاي فراوان و مهمي که انجام مي دهي از انجام نشدن کارهاي کوچک معذور نيستي!
کارهاي فراوان
تحمل کار زياد
شرح صدر
7-8 11- سپس خشونت و کندي آن ها را در سخن تحمل کن، در مورد آن ها هيچ گونه محدوديت و استکبار روا مدار!
تحمل خشونت
صبر و تحمل
شرح صدر
1210-. . و در اين راه صابر باش و به حساب خدا بگذار! و سنگيني اين راه را به خاطر سرانجام ستوده آن تحمل کن
صابر باش
صبر و تحمل
شرح صدر
5-12 13- و نيز در بکار بستن قدرت تأخير انداز تا خشمت فرو نشيند و مالک خويشتن گردي
فرو نشستن خشم
کظم غيظ
شرح صدر
5-12 14- هرگز حاکم بر خويشتن نخواهي بود جز اين که فراوان به ياد قيامت و

دیدگاهتان را بنویسید